Με τον ιστορικό χρόνο να διαρρέει, οι γενιές φεύγουν και τα προβλήμτα της ελληνικής κοινωνίας, τούτου του τόπου, μένουν και στοιχειώνουν. Η εποχή ηθικά συρρικνώνεται και οι άνθρωποι που την εκφράζουν βυθίζονται στην ασημαντολογία και πέφτουν όλο και πιο χαμηλά...
του Στέλιου Συρμόγλου
Με τους κινδύνους για τη χώρα να είναι υπαρκτοί, ορατοί και άμεσοι. Με την αποσιώπηση της αλήθειας από τους κυβερνώντες. Με την απουσία εθνικής ενότητας και αγωνιστικής διάθεσης, τα κύρια αυτά χαρακτηριστικά που διέσωσαν την Ελλάδα και τον πολιτισμό της ανά τους αιώνες, να "μετασχηματίζουν" κυριολεκτικώς την κοινωνική, πολιτική,πνευματική και ψυχολογική υφή της Ελληνικής ψυχής. Και η δραματική κοινωνική και οικονομική κατάσταση που βιώνουμε στον παρόντα χρόνο, να μην επιτρέπει στον Ελληνα ν' ακούσει, πολλώ μάλλον, να κατανοήσει ούτε την από τα βάθη χιλιετηρίδων κραυγή απόγνωσης του σοφού Νέστορος: "Αλίμονο στη γη των Ελλήνων όταν μεγάλο πένθος πλακώσει".Οσο περνούν τα χρόνια, ωστόσο, οι απροσμέτρητες "συστροφές της ελληνικής ψυχής" επιστρέφουν καταιγιστικά στη γυμνή συνείδηση, για να την πληροφορήσουν και να την αποπληροφορήσουν. Ο ούριος άνεμος της αισιοδοξίας και της αίθριας προοπτικής ατονεί συχνά, για να αφήσει τον ιστορικό λόγο να πτερωθεί ιδιότυπα. Και στο ενθάδε της γυμνής κοινωνικής συνείδησης βλαστάνουν τα "άνθη του κακού" με τη σαγηνευτική τους ευωδιά.
Υπάρχουν περίοδοι, βέβαια, που η ιστορία κατοπτρίζει όχι μόνο την αρνητική και νοσηρή διάσταση, αλλά αποκαλύπτει επέκεινα θησαυρούς στην ενθαδική δοκιμασία. Η "θορυβώδης" διάσταση του κοινωνικού δράματος, με φρικιαστικό μεγαλείο ενίοτε, αποκαλύπτεται ζωηφόρα, αφού πέραν από τη δοκιμασία αναβλύζει η ζείδωρη αύρα της ελπίδας και της θετικής αναστροφής με την κοινωνική οδύνη.
Από τη μια πλευρά της ελληνικής πραγματικότητας η "κάθετη πτώση", ο πόνος και η συντριβή. Από την άλλη η μυστική προσδοκία που αποκρυπτογραφεί το μυστικό Νεύμα και Νόημα της ελληνικής φύσης. Αυτοί οι δύο κόσμοι φαίνονται αντιφατικοί, ασυμβίβαστοι, ξένοι μεταξύ τους, χωρίς ίχνος συγγένειας. Κατά βάθος όμως θεωρούμενοι είναι συμπληρωματικοί.
Η δύναμη της ελληνικής ψυχής αναβλύζει από τους σπαραγμούς της υποκειμενικότητας. Τρέφεται από την ιστορικότητα, διαχέοντας και συναιρώντας ταυτόχρονα τη μυστηριώδη προβληματική της ελληνικής φύσης.
Για δεκαετίες η ελληνική κοινωνία αδυνατεί να αφουγκραστεί τα μηνύματα των νέων καιρών.Ο ετεροφωτισμός των κοινωνικών ομάδων λειτουργούσε ως λυδία λίθος που αχρήστευε ή βράβευε τα μέταλλα των ιδεών τους και των προσανατολισμών τους. Η επαναστατική τους ορμή περιορίστηκε σε χιμαιρικά επίπεδα. Κι όμως, η επανάσταση ήταν ο αρχέτυπος έρωτα κάθε εφηβικής ελληνικής ψυχής, ενώ το δοξαστικό άσμα της εθνικής επίγνωσης το τραγουδούσαν χείλη γεροντικά με τη στεντόρια φωνή που ξεπηδούσε από καρδιά εφηβική!..
Οι γενιές έρχονται και φεύγουν, με τα προβλήματα να μένουν και να φτερώνουν την αγωνία της ελληνικής κοινωνίας, Η αφύπνιση φαίνεται πως αργεί. Και η κρίση συνοδεύεται από μια πνευματική δυστυχία. Τα προβλήματα μένουν και τα αίτια παρουσιάζονται με τη μορφή της Λερναίας Υδρας. Αποκόπτεται η μιά κεφαλή και την ίδια στιγμή στη θέση της ξεπετιέται μία άλλη.
Η πορεία της κοινωνίας πραγματοποιείται χωρίς προορισμό. Επηρεάζεται από το θυμικόν κατά κύριο λόγο. Η λογική σε πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο, εν πολλοίς αποκρούεται. Η δε διαμόρφωση της πορείας αυτής συγκρούεται με τόσες άλλες απόψεις και τάσεις, ώστε δίνει την εντύπωση πορείας τυφλών ανθρώπων που σκοντάφτουν σε κάθε βήμα τους, σε απειρία εμποδίων.
Για τους ολιγόπιστους αποτελούν τα εμπόδοα προσχήματα για την αδυναμία της αλλαγής της πορείας, πράγμα που επιτείνει την οδύνη του Ελληνα πολίτη. Και τέτοιο κυρίαρχο "πρόσχημα" είναι η κοινότοπος πλέον έκφραση: "Τι μπορώ να κάνω εγω...Δεν υπάρχει κάποιος να μας καθοδηγήσει".
Τα προβλήματα μένουν, γιατί η ελληνική κοινωνία δεν μπόρεσε να ανακαλύψει τα στοιχεία που την ισορροπούν. Δεν έχουν προσδιοριστεί με πληρότητα οι έννοιες του "σοβαρού" και του "υπεύθυνου", ενώ οι συνειδήσεις πολλών Ελλήνων με την παραλλακτικότητα που τις χαρακτηρίζει, κυμαίνονται και οι κυμάνσεις δίνουν τη γένεση σε δυσαρμονίες. Τα στοιχεία, δηλαδή οι μεταβλητές που δεν είναι καθόλου ομόρροπες φτιάχνουν ένα παράδοξο σύστημα, γεμάτο από αρνητικές και αντιαισθητικές δυνάμεις, που η μία ανέκαθεν τείνει να εξουδετερώσει την άλλη.
Μέσα σ' αυτή την ατμόσφαιρα της πνιγηρής κοινωνικής απόγνωσης, αλλά και της κοινωνικής απάθειας, οι πολιτικοί ως ένα σημείο μπορούν να θεωρηθούν αντικείμενο ζωολογικής περιγραφής. Η δεν έννοια της σοβαρότητας έχει υποστεί υποβάθμιση, ενώ έπρεπε να είχε εξαρθεί. Η σοβαρότητα σ' όλες της εκδηλώσεις της πολιτικής και κοινωνικής ζωής πάντα περικλείει την ισορροπία με την έννοια της ελληνικής κλασσικής αρετής. Η έννοια της επιολαιότητας πάλι τροφοδοτείται με ενδιάμεσες έννοιες, που θεωρούνται ότι ανήκουν στην πςεριοχή της σοβαρότητας. Η ισορροπία γέρνει, δυστυχώς, κατ' αυτό τον τρόπο πρός την επιπολαιότητα...