Η Αγκυρα χάνει το πάνω χέρι στη Λιβύη: Ρωσία-Τουρκία σε αδιέξοδο!

Freepen.gr - Οι τελευταίες εξελίξεις στην κρίση της Λιβύης, από το αποτέλεσμα της συνάντησης μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών στο Μοντρέ στις 7-9 Σεπτεμβρίου έως την ξαφνική απόφαση του ηγέτη της κυβέρνησης της Εθνικής συμφωνίας (GNA) Φαγιέζ Αλ-Σαράζ να παραιτηθεί στα τέλη Οκτωβρίου, εγείρουν πολλά ερωτήματα. Μεταξύ αυτών είναι και το τι θα συμβεί στις στρατιωτικές συμφωνίες που υπέγραψε  με την Άγκυρα. Αυτά σημειώνει η αιγυπτιακή english.ahram.org.eg σε άρθρο με τίτλο "Ankara’s losing hand in Libya" και συνεχίζει:

Στην πράξη, το τουρκικό σχέδιο στη Λιβύη έχει αντιμετωπίσει έναν τοίχο από πολλές απόψεις. Η Άγκυρα έχει χάσει το στοίχημά της στην GNA και τα σχέδιά της, αφού εκτιμούσε ότι η κυβέρνηση του Al-Sarraj θα άντεχε περισσότερο. Οι τουρκικές αντιδράσεις στην παραίτηση του Αλ-Σαράζ μαρτυρούν αυτό.

"Μια τέτοια εξέλιξη, ακούγοντας τέτοια νέα, μας αναστάτωσε", δήλωσε ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Ήλπιζε ότι ο Αλ-Σαράζ θα παρέμενε στη θέση του για άλλους έξι μήνες έως ένα χρόνο και θα μπορούσε να παραδώσει την εξουσία απευθείας σε μια νεοεκλεγείσα κυβέρνηση αντί να πρέπει να περάσει από μια άλλη ενδιάμεση φάση.

Αυτό θα διευκόλυνε τα σχέδια της Άγκυρας, σύμφωνα με τις υφιστάμενες συμφωνίες, να καθιερώσει μόνιμη στρατιωτική παρουσία στη Λιβύη και να θέσει σε εφαρμογή οικονομικές συμφωνίες που είχαν ήδη υπογραφεί ή βρίσκονται στο στάδιο ολοκλήρωσης με τη GNA.

Η μοίρα αυτών των σχεδίων είναι τώρα στον αέρα και το φιλοτουρκικό στρατόπεδο στην Τρίπολη, ήτοι ο Khaled Al-Mishri που διευθύνει το ανώτατο Συμβούλιο της επικρατείας (HCS), και ο Υπουργός Εσωτερικών Fathi Bashagha, θα έχουν τα χέρια τους δεμένα χωρίς το τρίτο μέλος στο τρίγωνο της Τρίπολης, Al-Sarraj, ο οποίος υπηρέτησε ως πρόεδρος του προεδρικού συμβουλίου.

Υπάρχουν και άλλες δυναμικές στην κρίση της Λιβύης που η Άγκυρα απέτυχε να υπολογίσει στους υπολογισμούς της. Απέτυχε να προβλέψει την αποφασιστική στάση του Καΐρου στο ζήτημα της Λιβύης και την "κόκκινη γραμμή" που δήλωσε ο Πρόεδρος Αμπντέλ-Φατάχ Αλ Σίσι ως μέσο για τον τερματισμό των στρατιωτικών εχθροπραξιών στη Λιβύη.

Στην απότομη προσπάθειά της να αποκτήσει έδαφος στη Λιβύη, η Άγκυρα προσπάθησε να σχηματίσει συνασπισμό με τις γειτονικές χώρες της Λιβύης, την Τυνησία και την Αλγερία, αλλά και αυτό απέτυχε.

Ο Τυνήσιος συνεργάτης του, η μουσουλμανική αδελφότητα που συνδέεται με το κόμμα Ennahda, επιβαρύνθηκε από εσωτερικά προβλήματα, ενώ το Αλγέρι έδειξε ότι αν και θα μπορούσε να συνεργαστεί με την Αγκυρα για το ζήτημα της Λιβύης, δεν θα έκανε ό,τι της ζητούσε η Άγκυρα.

Ούτε η Τουρκία είχε υπολογίσει τη ρωγμή της GNA ως αποτέλεσμα εσωτερικών αντιπαλοτήτων ή την ικανότητα του Εθνικού Στρατού της Λιβύης (LNA) να σταματήσει την παραγωγή και τις εξαγωγές πετρελαίου, τα έσοδα από τις οποίες κατέληγαν στην Τουρκία για να πληρώσουν τον στρατιωτικό τυχοδιωκτισμό της Άγκυρας μέσω της Εθνικής πετρελαϊκής εταιρείας και της ελεγχόμενης από την GNA Κεντρικής Τράπεζας της Λιβύης.

Η άμεση τουρκική στρατιωτική επέμβαση στη Λιβύη, σύμφωνα με την αποστολή υποστήριξης του ΟΗΕ στη Λιβύη (UNSMIL), ξεκίνησε αμέσως μετά τη Διάσκεψη του Βερολίνου τον Ιανουάριο του 2020. Η Αγκυρα παραβίασε κατάφωρα τις δεσμεύσεις που είχε αναλάβει μόλις στη Διάσκεψη του Βερολίνου, η οποία απέρριψε ρητά μια στρατιωτική λύση και κάλεσε όλους τους ενδιαφερόμενους να υποστηρίξουν την επανάληψη της πολιτικής διαδικασίας.

Καθώς οι προσπάθειες για τη συνέχιση των τριών οδών της διαδικασίας του Βερολίνου σταματούν, κυρίως λόγω της ανησυχίας των δυτικών κυβερνήσεων για την πανδημία COVID-19, η Άγκυρα εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση για να επεκτείνει τη στρατιωτική της συμμετοχή στη Λιβύη, χωρίς τίποτα να την αποτρέψει μέχρι να αντιμετωπίσει την "κόκκινη γραμμή" που έθεσε το Κάιρο αυτό το καλοκαίρι.

Τον Ιούνιο του 2020, η Αίγυπτος πρότεινε μια πρωτοβουλία, βασισμένη στα αποτελέσματα του Βερολίνου, για την προώθηση της εθνικής συμφιλίωσης της Λιβύης και τον καθορισμό των περιγραμμάτων για έναν ολοκληρωμένο πολιτικό οδικό χάρτη. Δηλώνοντας υποστήριξη για τις προτάσεις του Καΐρου, οι διεθνείς δυνάμεις κινήθηκαν με ανανεωμένη αποφασιστικότητα για την προώθηση της κατάπαυσης του πυρός.

Η Ευρώπη κινητοποιήθηκε για την έναρξη της επιχείρησης "Ειρήνη" για την επιβολή του εμπάργκο όπλων του ΟΗΕ κατά της Λιβύης και για πρώτη φορά τέθηκαν εμπόδια στη ροή των τουρκικών όπλων και των πληρωμένων από την Τουρκία μισθοφόρων.

Στη συνέχεια, η Τουρκία αντιμετώπισε μια άλλη κόκκινη γραμμή καθώς οι ευρωπαϊκές δυνάμεις ενήργησαν για να αντιμετωπίσουν την προκλητική συμπεριφορά της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, ιδιαίτερα κατά της Ελλάδας.

Καθώς η Ευρώπη στήριξε την Ελλάδα, οι χώρες που συσπειρώθηκαν για την άμυνα της Αθήνας κατήγγειλαν τη συμφωνία θαλάσσιων συνόρων που υπεγράφη μεταξύ Άγκυρας και GNA το Νοέμβριο του 2019. 

Το μνημόνιο για τα θαλάσσια σύνορα ήταν ένα κρίσιμο στοιχείο της αρχιτεκτονικής της στρατιωτικής συνεργασίας Τουρκίας-Τρίπολης μέσω της οποίας, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η Τουρκία σκόπευε να δημιουργήσει μια σειρά βάσεων στις ακτές της Λιβύης για να ενισχύσει τη ναυτική της παρουσία στη Μεσόγειο.

Αν και η διεθνής προσπάθεια για αναζωογόνηση του Λιβυκού διαλόγου δεν έχει ακόμη αντιμετωπίσει φανερά την στρατιωτική διάσταση της σύγκρουσης, η ίδια η αναβίωση μιας πολιτικής διαδικασίας περιορίζει την κύρια οδό για την τουρκική διείσδυση στη Λιβύη. Η επεκτατική κίνηση της Τουρκίας, εξάλλου, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη διαιώνιση της σύγκρουσης.

Πώς λοιπόν θα συμφιλιωθεί η Άγκυρα με τις πρόσφατες εξελίξεις και τη συρρίκνωση της τουρκικής μόχλευσης που έφερε στη Λιβύη;

Το ερώτημα απαντάται καλύτερα εξετάζοντας τη φύση των στρατιωτικών δεσμών μεταξύ της Άγκυρας και της GNA. Η σύνδεση είχε πάντα περισσότερα κοινά με μια σχέση "εργολάβου-πελάτη" παρά με μια συμβατική σχέση μεταξύ κυρίαρχων κυβερνήσεων. Επέτρεψε στην Άγκυρα να αλλάξει τη στρατιωτική ισορροπία δυνάμεων επί τόπου υπέρ της GNA, να καταλάβει τον έλεγχο των στρατιωτικών βάσεων Matiga και Al-Watiya και να καταλάβει τη στρατηγική πόλη Tarhouna.

Αυτή η στρατιωτική ορμή σταμάτησε με την αιγυπτιακή Διακήρυξη της κόκκινης γραμμής Sirte-Jufra, αλλά αυτό δεν εμπόδισε τη συνεχιζόμενη εισροή τουρκικών όπλων και Σύριων και άλλων ξένων μισθοφόρων. Από τον Ιανουάριο η Τουρκία έχει μεταφέρει περισσότερους από 18.000 μισθοφόρους στη Λιβύη, βάσει περιορισμένων συμβάσεων που καταβάλλονται από την GNA. Τα νομοσχέδια για τα εκατοντάδες άρματα μάχης, τεθωρακισμένα οχήματα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και άλλα τουρκικά όπλα έχουν επίσης πληρωθεί από την GNA χρησιμοποιώντας έσοδα από πετρέλαιο.

Τα ζητήματα νομιμότητας και διάρκειας αιωρούνται πάνω από τις συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας. Ότι οι συμφωνίες για την εκπαίδευση, τα όπλα και τη χρήση στρατιωτικών βάσεων έγιναν με τη μορφή MOUs που δεν επικυρώθηκαν από τη Βουλή των Αντιπροσώπων θέτει ένα μεγάλο ερωτηματικό για το μέλλον τους. Κανένα από αυτά δεν πρέπει να επισκιάσει το γεγονός ότι η Τουρκία έχει δημιουργήσει μια μεγάλη στρατιωτική υποδομή στη Δυτική Λιβύη.

Αν και η παρουσία αυτή περιορίζεται προσωρινά από τους όρους των συμβάσεων, η Τουρκία έχει επιβάλει μια de facto πραγματικότητα που προβληματίζει τη στρατιωτική/ασφάλεια διάσταση της λιβυκής σύγκρουσης. Η AFRICOM αρνήθηκε ότι η Τουρκία έχει αναπτύξει αμυντικά συστήματα S-400 στη Λιβύη, αλλά αυτό δεν αντικρούει την ύπαρξη άλλων τρομερών αμυντικών και επιθετικών ικανοτήτων.

Οι σχέσεις Τουρκίας-Ρωσίας αποτελούν μια πρόσθετη πρόκληση. Ενώ η Άγκυρα ήταν απασχολημένη με την υποστήριξη της GNA, η Μόσχα υποστηρίζει τον LΝΑ με μισθοφόρους της Βάγκνερ, σύμφωνα με τουρκικές αξιώσεις.

Ρώσοι και Τούρκοι αξιωματούχοι συναντήθηκαν στην Άγκυρα στις 15 και 16 Σεπτεμβρίου και, σύμφωνα με ειδησεογραφικά δελτία, συζήτησαν την κατάπαυση του πυρός και τη διαδικασία πολιτικής διευθέτησης. Προς το παρόν, οι δύο πλευρές φαίνεται να έχουν καταλήξει σε κάποια κατανόηση, αλλά είναι σαφές ότι τόσο η Άγκυρα όσο και η Μόσχα είχαν τυφλωθεί από την απόφαση κατάπαυσης του πυρός που έλαβαν τα κόμματα της Λιβύης. Πράγματι, αναφορές από τη Λιβύη επιβεβαίωσαν ότι ο Αλ-Σαράζ ενημέρωσε την Αγκυρα για την απόφασή του να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός μόλις την τελευταία στιγμή.

Εν ολίγοις, Ρώσοι και Τούρκοι αξιωματούχοι φαίνεται να έχουν συναντηθεί στην Άγκυρα για να συζητήσουν πώς θα αντιμετωπίσουν τα γεγονότα που τους είχαν ξεπεράσει. Γίνεται ολοένα και πιο σαφές ότι, σε αντίθεση με την κοινή εντύπωση, η Τουρκία και η Ρωσία δεν ήταν ποτέ πραγματικά σε πορεία σύγκρουσης στη Λιβύη, παρά το γεγονός ότι διακυβεύονται πολλά επί τόπου όσον αφορά τις στρατιωτικές δομές και άλλα συμφέροντα.

Αυτή η παρουσία, φυσικά, θέτει τώρα το ερώτημα εάν η τουρκορωσική συμπαιγνία θα σκιάσει την αναμενόμενη μεταβατική διαδικασία στη Λιβύη.

Print Friendly and PDF
Μοιράσου στο Google Plus
Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, κάντε κλικ εδώ
Η Freepen.gr ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα / αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω e-mail.

Για γρήγορη και άμεση ενημέρωση ακολουθείστε μας στο Twitter και στο Google+.