Ποιος πολεμά ποιον στην Ουκρανία;

Wendelin_Jacober / pixabay
Σφοδρές μάχες και πολιτικές εντάσεις λαμβάνουν χώρα γύρω από την Ανατολική Ουκρανία τις τελευταίες εβδομάδες. Αλλά μερικές φορές, δεν είναι καν σαφές ποιος είναι μέρος της σύγκρουσης και η σύγχυση βρίσκεται στο επίκεντρο ενός αυξανόμενου πολέμου πληροφοριών

Russia Today - Glenn Diesen, Professor at the University of South-Eastern Norway and an editor at the Russia in Global Affairs journal. / Παρουσίαση Freepen.gr

Η έλλειψη σαφήνειας είναι κατανοητή, δεδομένου ότι η Ουκρανία είναι μια διχασμένη χώρα σε μια διαιρεμένη Ευρώπη. Πρόκειται για μια σύγκρουση μεταξύ Κιέβου και Ντονμπάς, μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, μεταξύ Ουκρανίας και ΝΑΤΟ ή μεταξύ ΝΑΤΟ και Ρωσίας; Η εγκεκριμένη από τον ΟΗΕ συμφωνία του Μινσκ για τη διευθέτηση της σύγκρουσης προσδιορίζει μόνο τα δύο εσωτερικά αντιμαχόμενα μέρη - το Κίεβο και τις δύο αυτοαποκαλούμενες αποσχισθείσες Δημοκρατίες του Ντονμπάς, στο Ντόνετσκ και το Λούγκανσκ. Η Ρωσία επιμένει πως η συμφωνία πρέπει να εφαρμοστεί και ταξινομεί τον πόλεμο ως εσωτερική σύγκρουση, ενώ το ΝΑΤΟ συνεχίζει να παρουσιάζει τη σύγκρουση ως αποκλειστικό ανταγωνισμό μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, υπονομεύοντας το σύμφωνο.

Μια διχασμένη χώρα σε μια διαιρεμένη ήπειρο

Για περισσότερα από χίλια χρόνια, οι Ρώσοι και οι Ουκρανοί συνδέονται με μια κοινή ιστορία, και για αρκετούς αιώνες ήταν ακόμη και μέρος του ίδιου κράτους. Η στενή ιστορία με τη Ρωσία έχει δημιουργήσει δύο ασύμβατες εθνικές ταυτότητες και μονοπάτια για την οικοδόμηση του έθνους. Η πλουραλιστική άποψη θεωρεί την Ουκρανία ένα διεθνικό, διπολιτισμικό και δίγλωσσο κράτος, ενώ η μονιστική άποψη οραματίζεται έναν ολοκληρωμένο εθνικισμό στον οποίο υπάρχει μόνο μια εθνότητα, ένας πολιτισμός και μια γλώσσα στον πυρήνα του.

Σε γενικές γραμμές, οι περισσότεροι από τους Δυτικούς Ουκρανούς βλέπουν την κοινή ιστορία με τη Ρωσία ως μια αυτοκρατορική κληρονομιά που πρέπει να ξεπεραστεί, και έτσι είναι βαθιά καχύποπτοι για τους Ανατολικούς Ουκρανούς. Ομοίως, οι περισσότεροι από τους ανατολικούς θεωρούν τους στενούς δεσμούς με τη Ρωσία ως αδελφικούς και δεν εμπιστεύονται εκείνους στη Δύση με την έντονη εθνο-εθνικιστική προσέγγισή τους στην οικοδόμηση εθνών και τη φασιστική ιστορία. Στη συνέχεια, υπήρξε μόνο μία λύση σε αυτές τις εσωτερικές αντιφάσεις – να καθιερωθεί η Ουκρανία ως κυρίαρχο κράτος ανεξάρτητο από τη Ρωσία, αλλά όχι σε μια αντιρωσική πλατφόρμα.

Το μέλλον της Ουκρανίας είναι ακόμη πιο περίπλοκο καθώς βρίσκεται επίσης στα σύνορα μιας διχασμένης Ευρώπης. Δεν επιτεύχθηκε ποτέ μια αμοιβαία αποδεκτή διευθέτηση μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, καθώς η Δύση απέκλεισε τη Ρωσία από τη νέα Ευρώπη. Στη συνέχεια, προωθήθηκε μια έννοια μηδενικού αθροίσματος και οργουελικής «ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης», στην οποία όλα τα ευρωπαϊκά κράτη πρέπει να αποσυνδεθούν από τη Ρωσία ως το μεγαλύτερο κράτος στην Ευρώπη, και αντ' αυτού να κοιτάξουν το ΝΑΤΟ και την ΕΕ για ηγεσία. Με απλά λόγια, η Δύση και οι μονιστές εθνο-πολιτισμικοί εθνικιστές της Ουκρανίας είναι συνταξιδιώτες από την άποψη μιας αποκλειστικής προσέγγισης για την οικοδόμηση εθνών και την οικοδόμηση περιοχών: Μια Ουκρανία που καταστέλλει τους Ανατολικούς Ουκρανούς, ενσωματωμένη σε μια Ευρώπη καθαρισμένη από κάθε ρωσική ιστορία και επιρροή. 

Ένας πόλεμος θα μπορούσε εύκολα να καταστεί αναπόφευκτος. Σε εγχώριο επίπεδο, οι Ανατολικοί Ουκρανοί που διαμαρτυρήθηκαν για τη νομιμότητα του Μαϊντάν που υποστηρίζεται από τη Δύση το 2014 δέχθηκαν επίθεση από τις νέες αρχές στο Κίεβο. Σε περιφερειακό επίπεδο, η Ρωσία δε θα σταθεί στο πλευρό τους εάν το Κίεβο, οπλισμένο από το ΝΑΤΟ, επιτεθεί στο Ντονμπάς. Επιπλέον, η Ρωσία θεωρεί την επέκταση του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία υπαρξιακή απειλή και θα της αντιταχθεί όπως οι ΗΠΑ δεν μπορούσαν να δεχτούν σοβιετικούς πυραύλους στην Κούβα το 1962. Το ΝΑΤΟ τώρα διακηρύσσει ότι «στέκεται στο πλευρό της Ουκρανίας», αν και στην πραγματικότητα το ΝΑΤΟ έχει θέσει την Ουκρανία σε ένα δρόμο προς τη δική της καταστροφή.

Εσωτερική σύγκρουση;

Η συμφωνία του Μινσκ του 2015, που εγκρίθηκε από τον ΟΗΕ, όρισε τον πόλεμο ως εσωτερική σύγκρουση με εσωτερικές λύσεις. Η συμφωνία ορίζει ότι το Κίεβο πρέπει να συνεργαστεί διπλωματικά με το Ντονμπάς για να παραχωρήσει στην περιοχή αυτονομία και μόνο μετά οι αποσχισμένοι ηγέτες θα δώσουν στο Κίεβο τον έλεγχο των διεθνών συνόρων της Ουκρανίας. Εκτός από την αντιμετώπιση των ανταγωνιστικών απόψεων της οικοδόμησης εθνών, η λύση του φεντεραλισμού επιλύει επίσης το ζήτημα της οικοδόμησης περιοχών, καθώς η αποκεντρωμένη εξουσία σε μια ομοσπονδιοποιημένη Ουκρανία θα καθιστούσε αδύνατη την ένταξη είτε σε ένα δυτικό μπλοκ είτε σε ένα μπλοκ υπό την ηγεσία της Ρωσίας.

Μπορεί να ασκηθεί εύλογη κριτική κατά της συμφωνίας του Μινσκ, καθώς δεν αντιμετωπίζει την προοπτική ξένων συμμετεχόντων. Οι κόκκινες γραμμές της Μόσχας υποδηλώνουν ότι η Ρωσία συμμετέχει στην αντιπαράθεση, αλλά αυτό σημαίνει πως τότε το ΝΑΤΟ θα πρέπει επίσης να αναγνωριστεί ως συμμετέχων. Η Δύση υποστήριξε το πραξικόπημα το 2014 και τις «αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις» του Κιέβου κατά των Ανατολικών Ουκρανών που αντιτάχθηκαν στο Μαϊντάν. Το ΝΑΤΟ θέτει επίσης το έδαφος για μια στρατιωτική λύση κατά του Ντονμπάς επιβάλλοντας κυρώσεις στη Ρωσία, εξοπλίζοντας την Ουκρανία και αρνούμενο να πιέσει το Κίεβο να τηρήσει την υποχρέωσή του βάσει της συμφωνίας του Μινσκ.

Η εχθρότητα προς τη συμφωνία του Μινσκ είναι επίσης εμφανής από την απροθυμία των πολιτικών μέσων ενημέρωσης της δυτικής τάξης να ενημερώσουν το κοινό τους για τις λεπτομέρειες της συμφωνίας του Μινσκ και την ανοιχτή άρνηση του Κιέβου να την τηρήσει. Αντίθετα, η δυτική τάξη των πολιτικών μέσων ενημέρωσης υποδηλώνει ανέντιμα ότι η Ρωσία αδυνατεί να συμμορφωθεί, παρόλο που η Ρωσία δεν αναφέρεται καν στη συμφωνία του Μινσκ.

Σύγκρουση Ουκρανίας-Ρωσίας;

Η συλλογική προσπάθεια του Κιέβου και του ΝΑΤΟ να επαναπροσδιορίσουν τον πόλεμο ως σύγκρουση Ουκρανίας-Ρωσίας είναι μια κυνική προσπάθεια να υπονομεύσουν τη συμφωνία του Μινσκ στερώντας από τους Ανατολικούς Ουκρανούς κάθε εξουσία κι υποβιβάζοντάς τους σε απλούς πράκτορες της Ρωσίας, ενώ παράλληλα επιτρέπουν στο στρατιωτικό μπλοκ να επαναπροσδιοριστεί ως απλώς «συμπαραστεκόμενο στο πλευρό» της Ουκρανίας. Αυτό ταιριάζει στη δυτική προπαγάνδα που απεικόνιζε το πραξικόπημα του 2014 ως «δημοκρατική επανάσταση» και τη βούληση του ουκρανικού λαού, ενώ η αντίθεση στο πραξικόπημα απονομιμοποιείται ως απλώς ένας ρωσικός «υβριδικός πόλεμος».

Η παρουσίαση της σύγκρουσης στο Ντονμπάς ως σύγκρουση Ουκρανίας-Ρωσίας σημαίνει επίσης πως η εκπροσώπηση των Ανατολικών Ουκρανών μπορεί να συντριβεί βάναυσα. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ανοιχτά την καταστολή των αντιπολιτευόμενων μέσων ενημέρωσης και των διαδηλωτών από το Κίεβο, τη φυλάκιση του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, τους καταπιεστικούς γλωσσικούς νόμους και άλλες προσπάθειες περιθωριοποίησης των Ανατολικών Ουκρανών με μια πλουραλιστική άποψη για την οικοδόμηση έθνους. Το πιο αλλόκοτο είναι πως οι ΗΠΑ υποστηρίζουν την αντιρωσική ιστορική αφήγηση που γιορτάζει τους συνεργάτες των Ναζί ως μαχητές της ελευθερίας. Κάθε χρόνο από το 2013, οι ΗΠΑ καταψηφίζουν ένα ψήφισμα του ΟΗΕ για την «καταπολέμηση της εξύμνησης του ναζισμού» για να προστατεύσουν την εθνο-εθνικιστική άποψη ότι οι Δυτικο-Ουκρανοί φασίστες που συνεργάζονταν με τον Χίτλερ κατά της Σοβιετικής Ένωσης ήταν ήρωες. Τον Νοέμβριο του 2021, οι ΗΠΑ και η Ουκρανία ήταν οι μόνες δύο χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο που καταψήφισαν το ψήφισμα.

Μια ευρύτερη προσέγγιση για την επίλυση του πολέμου στην Ουκρανία 

Είναι λογικό να υποστηρίξουμε ότι μια διαρκής ειρήνη απαιτεί διεθνείς παράγοντες όπως η Ρωσία και το ΝΑΤΟ να προσδιορίζονται ως συμμετέχοντες στην κρίση της Ουκρανίας. Τούτου λεχθέντος, οι ανέντιμες απόπειρες να χαρακτηριστεί ως αποκλειστικά μια σύγκρουση μεταξύ της Ουκρανίας και της Ρωσίας είναι απλώς μια προσπάθεια να ξεδιαλύνει τη συμφωνία του Μινσκ για την εκκαθάριση της Ουκρανίας από την ανατολικο-ουκρανική επιρροή και την εκκαθάριση της Ευρώπης από τη ρωσική επιρροή. Η συμφωνία του Μινσκ περιορίζεται στους εγχώριους συμμετέχοντες, αν και αυτό θα πρέπει να επιλυθεί συμπληρώνοντάς την με ό,τι απορρίφθηκε από τη Δύση μετά τον Ψυχρό Πόλεμο – μια αμοιβαία αποδεκτή συμφωνία για την ευρωπαϊκή ασφάλεια που θα μπορούσε να θέσει τέλος στις μάχες για την περιοχή.


Νεότερη Παλαιότερη
Η Freepen.gr ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα / αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους και δε σημαίνει πως τα υιοθετεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω e-mail