Η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ θα ήταν μια επικίνδυνη κλιμάκωση με τη Ρωσία, καταστροφή για το Κίεβο και τη Δύση!

Sputnik / Stringer
Η θέση της Ρωσίας σχετικά με τις ελπίδες της Ουκρανίας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ είναι γνωστή: Είναι μια κόκκινη γραμμή που, αν ξεπεραστεί, θα είχε βαθιές επιπτώσεις για τη Μόσχα, το Κίεβο και ολόκληρο το στρατιωτικό μπλοκ. Υποσχέθηκαν ακόμη και «ενεργά μέτρα».

Tarik Cyril Amar - Russia Today / Παρουσίαση Freepen.gr

Σε ένα ντοκιμαντέρ που μεταδόθηκε πρόσφατα στη γαλλική τηλεόραση, ο εκπρόσωπος του Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, Ντμίτρι Πεσκόφ, επιβεβαίωσε ακριβώς αυτό. Μπορεί, φυσικά, να διαφωνήσετε με αυτήν την εκτίμηση ή ακόμα και να δυσανασχετήσετε. Αλλά, εξίσου προφανώς, θα ήταν ανόητο να το αγνοήσουμε.

Οι κυβερνήσεις μερικές φορές μπλοφάρουν, είναι αλήθεια. Ωστόσο, θα ήταν ένα απερίσκεπτο στοίχημα να υπολογίζουμε πως η Ρωσία δεν εννοεί αυτό που λέει όταν στέλνει μια τόσο σαφή προειδοποίηση. Ειδικά επειδή δεν αντιτίθεται μόνο στην πλήρη ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, αλλά και σε αυτό που η Μόσχα θεωρεί ως την υπερβολική επέκταση των δυτικών στρατιωτικών υποδομών στην Ουκρανία. Αυτό, επίσης, έχει προσδιοριστεί ως «κόκκινη γραμμή». 

Με άλλα λόγια, η Ρωσία δε θα δεχτεί καν μια κατάσταση στην οποία η Ουκρανία παραμένει επίσημα εκτός ΝΑΤΟ αλλά το μπλοκ ενσωματώνεται de facto στην Ουκρανία. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει περιορισμένος χώρος για συμβιβασμούς. Χωρίς την ένταξη της Ουκρανίας, η Μόσχα αρνείται να ζήσει με υπερβολική συνεργασία μεταξύ Κιέβου και Δύσης. Το πόση ακριβώς θα ήταν υπερβολικό είναι ασαφές, αλλά αυτό είναι άσχετο. Το βασικό γεγονός είναι πως η Μόσχα έχει δηλώσει ότι υπάρχει ένα όριο και είναι ουσιαστικό για αυτήν να μην ξεπεραστεί.

Μπορεί να νομίζετε πως όλα αυτά δεν είναι πολύ σχετικά ή τουλάχιστον όχι επείγοντα. Εξάλλου, τα πρόσφατα μηνύματα τόσο από τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και την ηγεσία του ήταν αποθαρρυντικά προς την ηγεσία της Ουκρανίας. Παρά τη μη διπλωματική επιμονή του Ουκρανού προέδρου Volodymyr Zelensky για ένα ευθύ «ναι ή όχι» (που σημαίνει πραγματικά «ναι», φυσικά) σε μια ξεκάθαρη πορεία προς την ένταξη, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν δεν πρόσφερε κάτι τέτοιο, λέγοντας ουσιαστικά στον Ζελένσκι να το παγώσει. Και ο Γενς Στόλτενμπεργκ, γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, δεν έχει τίποτα καλύτερο να προσφέρει.

Ωστόσο, η Ουκρανία έχει καταστήσει την ένταξη στο ΝΑΤΟ ως βασικό στόχο, φτάνοντας στο σημείο να αλλάξει το σύνταγμά της για να το επιδιώξει. Το ζήτημα δε θα εξαφανιστεί και έχει τη δυνατότητα να κλιμακωθεί ή να οδηγήσει σε δαπανηρές παρεξηγήσεις, όπως συνέβη με τη Γεωργία το 2008.

Επομένως, οι σαφείς δηλώσεις από τη Μόσχα είναι, στην πραγματικότητα, κάτι καλό. Η διαφάνεια, ακόμα κι αν είναι άβολη, είναι καλύτερη από την ασάφεια. Το πρόβλημα με αυτού του είδους τις επικοινωνίες από τη Ρωσία, ωστόσο, είναι ότι τείνουν να προκαλούν ένα αντανακλαστικό να κλείνει κανείς το γόνυ μεταξύ ορισμένων δυτικών και Ουκρανών παρατηρητών και πολιτικών. Μόλις η Ρωσία προσπαθήσει να περιορίσει τις επιλογές της Ουκρανίας ή της Δύσης προειδοποιώντας για ολέθριες συνέπειες, πρέπει να επιμείνουμε ότι η Μόσχα δεν έχει κανένα δικαίωμα να το πράξει, η ιστορία συνεχίζεται - η Ουκρανία είναι κυρίαρχο κράτος και θα κάνει ό,τι είναι προς το συμφέρον της, και αυτό είναι η ένταξη στο ΝΑΤΟ.

Αυτό είναι ένα σκόπιμα αφελές επιχείρημα. Υπάρχουν πολύ λίγες χώρες, αν υπάρχουν, που δεν περιορίζονται στις επιλογές τους από την τοποθεσία, τους πόρους και, τελευταίο αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, άλλα κράτη. Η κυριαρχία είναι σημαντική, αλλά η πραγματικότητά της είναι περίπλοκη, όχι μόνο για την Ουκρανία. Ωστόσο, υπάρχει κάτι ακόμα πιο ελαττωματικό σε αυτή τη γραμμή σκέψης: Δηλαδή, ότι εξακολουθεί να ορίζει τι πρέπει να κάνει η Ουκρανία, ανάλογα με το τι θέλει η Ρωσία – μόνο, που ισχύει το αντίστροφο: Αν η Μόσχα πει, «δεν μπορείς», τότε σίγουρα πρέπει!

Αυτό που χάνεται είναι το απλό ερώτημα του τι είναι στην πραγματικότητα προς το συμφέρον της Ουκρανίας σε σχέση με το ΝΑΤΟ. Προφανώς, η Ρωσία θα πρέπει να διαδραματίσει ρόλο στη σκέψη αυτού του ζητήματος, αλλά ως ένας σημαντικός παράγοντας που πρέπει να ληφθεί υπόψη και όχι κάτι ενάντια στο οποίο θα αποδειχθεί η ακλόνητη δέσμευσή του στην ουκρανική κυριαρχία. Υπό αυτήν την έννοια, ειρωνικά, αυτό που πρέπει να κάνουν οι ελίτ της Ουκρανίας και οι δυτικοί υποστηρικτές της είναι να παραμερίσουν για μια στιγμή αυτό που θέλει και λέει η Μόσχα, προκειμένου να επικεντρωθεί σε μια πραγματικά ανοιχτή εξερεύνηση του τι χρειάζεται η Ουκρανία.

Μια τέτοια προσέγγιση μπορεί να παράγει περισσότερα από ένα αποτελέσματα. Αλλά, τουλάχιστον, υπάρχει μια ισχυρή υπόθεση να είναι ενάντια στην ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, προς το συμφέρον της Ουκρανίας. Επιπλέον, δεν χρειάζεται μόνο η βούληση της Ουκρανίας για την ένταξη της στο ΝΑΤΟ, αλλά και, ακόμη περισσότερο, αυτή των σημερινών μελών του ΝΑΤΟ. Και εδώ, μια πιο προσεκτική ματιά δείχνει ότι δεν είναι προς το συμφέρον τους ή του ΝΑΤΟ συνολικά να δεχτούν την Ουκρανία.

Έχουμε ισχυρές αποδείξεις για το τι σκέφτονται οι απλοί Ουκρανοί για την πιθανότητα ένταξης στο ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με αξιόπιστες δημοσκοπήσεις, τον Ιούλιο του 2019, το 53% των Ουκρανών ήταν υπέρ, ενώ το 29% ήταν κατά και το 14% αναποφάσιστοι. Το Νοέμβριο του 2020, το 41% ​​ήταν υπέρ της ένταξης στο ΝΑΤΟ, το 37,1% προτιμούσε την ουδετερότητα και το 13% θα ήθελε η χώρα του να ενταχθεί στην Οργάνωση Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας, μια συμμαχία με τη Ρωσία και άλλα κράτη. Τον περασμένο Ιούνιο, το 54% των Ουκρανών υποστήριξε την ένταξη στο ΝΑΤΟ, ενώ το 31% ήταν αντίθετο και το 15% ήταν αναποφάσιστοι.

Αυτό που μας δείχνουν αυτά τα στοιχεία είναι ότι υπάρχει μια αρκετά σταθερή αλλά όχι συντριπτική πλειοψηφία υπέρ της ένταξης, και μια μεγάλη και επίσης αρκετά σταθερή μειοψηφία εναντίον της. Δεν αποτελεί έκπληξη πως τέτοιες δημοσκοπήσεις χρησιμοποιούνται τακτικά για κινητοποίηση υπέρ του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με τη γραμμή του «δείτε, αν γινόταν εθνικό δημοψήφισμα αύριο, η πλειοψηφία θα ψήφιζε υπέρ της ένταξης στο μπλοκ».

Ωστόσο, αυτή είναι μια προκατειλημμένη υπεραπλούστευση, για τρεις λόγους. 

Πρώτον, οι Ουκρανοί πολιτικοί έχουν μια κακή συνήθεια να δίνουν στους ψηφοφόρους τους την ψευδή εντύπωση πως κατά κάποιο τρόπο ένα τέτοιο δημοψήφισμα θα διευθετούσε το ζήτημα ή τουλάχιστον θα είχε ουσιαστική επιρροή. Αλλά στην πραγματικότητα, το ΝΑΤΟ είναι, στην ουσία, μια λέσχη αμοιβαίας ασφάλειας όπου τα σημερινά μέλη συμφωνούν, ή όχι, να δεχτούν νέα. Είναι στην εξουσία της Ουκρανίας να ζητήσει αποδοχή, αλλά όχι να εισέλθει με το ζόρι. Θα ήταν καλό –και ειλικρινές– αν οι ηγέτες της Ουκρανίας, τόσο στην πολιτική όσο και στα μέσα ενημέρωσης, το εξηγούσαν πιο συχνά και χωρίς δημαγωγία.

Δεύτερον, οι πλειοψηφίες είναι σημαντικές, αλλά δεν είναι αλάνθαστες ή απαραίτητα ένας καλός τρόπος για να αποφασίσουμε ζητήματα υψηλής πόλωσης. Σε αυτήν την περίπτωση, ένας υπεύθυνος Ουκρανός πολιτικός θα έπρεπε να ρωτήσει: Είναι πραγματικά καλή ιδέα να αναγκάσουμε μια αρκετά μεγάλη μειοψηφία μεταξύ του ενός τρίτου και των δύο πέμπτων του πληθυσμού να προχωρήσει σε ένα τόσο πολικό ζήτημα; Ειδικά σε μια χώρα που έχει πολλά άλλα άλυτα ζητήματα και πρόσφατη εμπειρία με λαϊκές εξεγέρσεις καθώς και αυτονομισμούς; (Και ναι, ο αυτονομισμός είναι γνήσιος. Μπορεί να μην επιβίωνε χωρίς τη ρωσική υποστήριξη, αλλά δεν είναι απλώς ένα μέτωπο).

Τρίτον, η πολωτική δυνατότητα του ζητήματος του ΝΑΤΟ της Ουκρανίας γίνεται ακόμη πιο ξεκάθαρη μόλις ρωτήσεις όχι μόνο πόσοι Ουκρανοί θέλουν ή όχι, αλλά και πού βρίσκονται: Σχετικά με την ένταξη στο ΝΑΤΟ, επίσης ισχυρές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι, για παράδειγμα, το Lvov και το Ivano- Frankivsk στην Άπω Δύση της Ουκρανίας εμφανίζουν πλειοψηφίες περίπου 80% υπέρ, ενώ η περιοχή της Οδησσού στα νότια και η περιοχή του Kharkov στα ανατολικά έχουν σταθερές πλειοψηφίες περίπου 55% κατά και μόνο το ένα τρίτο υπέρ. Αυτά δεν είναι ακραία αλλά δείκτες ενός σαφούς μοτίβου, όπως αποκαλύπτει μια ματιά στα χρήσιμα δεδομένα του πρόσφατου ουκρανικού έργου «Generation of Independence».

Μεταξύ των νεότερων Ουκρανών, η συμπάθεια για το ΝΑΤΟ είναι γενικά μεγαλύτερη, είναι αλήθεια. Αλλά τουλάχιστον προς το παρόν, η πολιτική ένταξης στο ΝΑΤΟ συναντά ουσιαστική αντίθεση και έχει τη δυνατότητα να αναδείξει τις περιφερειακές διαφορές με έναν διαχωριστικό τρόπο. Και όλα αυτά –βλ. παραπάνω– για να επιδιώξουμε ένα τέλος που η Ουκρανία μπορεί να μην έχει ρεαλιστικές πιθανότητες να επιτύχει, τουλάχιστον όχι σύντομα.

Στην πραγματικότητα, το να συνδέουμε τη ζωτική ανάγκη της Ουκρανίας για μεταρρυθμίσεις με τον στόχο της ένταξης στο ΝΑΤΟ –ή, για αυτό, την πλήρη ένταξη στην ΕΕ– είναι μια παγίδα. Τι γίνεται αν αυτές οι συνδρομές είναι πολύ μακριά ή δεν φτάσουν ποτέ; Πρέπει το έθνος να εγκαταλείψει τη μεταρρύθμιση; Σαφώς, η Ουκρανία είναι καλύτερα να έχει κατά νου μια σαφή διάκριση: Χρειάζεται μεταρρύθμιση, όποια και αν είναι η συμμετοχή που αποκτά ή δεν αποκτά. Από αυτή την άποψη, είναι ιδιαίτερα κρίμα που το ΝΑΤΟ, στην τρέχουσα, υπερβολικά ιδεολογοποιημένη μορφή του, ενθαρρύνει θετικά αυτή την άστοχη σύνδεση, όπως μπορείτε εύκολα να δείτε με μια γρήγορη ματιά στον ιστότοπό του. Εκεί μαθαίνουμε πως, εκτός από τα προφανή πεδία ασφάλειας και άμυνας, το ΝΑΤΟ είναι επίσης απασχολημένο με την ενθάρρυνση της «διαδικασίας μεταρρυθμίσεων» γενικά, συμπεριλαμβανομένων στόχων όπως η δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τα ανθρώπινα δικαιώματα και η οικονομία της αγοράς. Τι μπορεί να πάει στραβά; Αυτό: Η ανταμοιβή μπορεί να μην έρθει ποτέ. Και τι θα κάνει αυτό στην εικόνα της μεταρρύθμισης, ειδικά αν απαιτεί θυσίες από πολλούς Ουκρανούς;

Και τι γίνεται με τα σημερινά μέλη του ΝΑΤΟ και το μπλοκ συνολικά; Εδώ, το ζήτημα είναι, στην ουσία, ένα θέμα της δυνητικά ακρωτηριαστικής υπερφόρτωσης. Ο Zelensky μπορεί να υπερβάλει και να υποστηρίξει ότι ο στρατός της Ουκρανίας μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη συνολική ασφάλεια του ΝΑΤΟ. Όπως και να έχει, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο περίπλοκη. Γιατί το βασικό ερώτημα δεν είναι πόσο ανθρώπινο δυναμικό, πολεμική εμπειρία, ηθικό και ούτω καθεξής θα μπορούσε να προσθέσει η Ουκρανία στη συμμαχία. Το πραγματικό ζήτημα είναι αν αυτό υπερτερεί δύο σοβαρών κινδύνων, όχι για την Ουκρανία, αλλά για τα σημερινά μέλη του ΝΑΤΟ: κλιμάκωση της σύγκρουσης με τη Ρωσία και καταστροφή του ΝΑΤΟ από μέσα.

Γιατί συμβαίνει αυτό, είναι εύκολο να γίνει αντιληπτό όσον αφορά τη Ρωσία. Ακόμη και ένας πόλεμος δια αντιπροσώπων μαζί της θα ήταν καταστροφικός, ανεξάρτητα από το ποιος κέρδιζε. Θα ήταν ιδιαίτερα καταστροφικό για τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ. Πράγμα που μας φέρνει στον σοβαρό κίνδυνο καταστροφής από υπερφόρτωση: Θα πολεμούσαν πραγματικά η Γερμανία και η Γαλλία, για παράδειγμα, με τη Ρωσία μέσα και πάνω από την Ουκρανία;

Ωστόσο, εάν η Ουκρανία ήταν μέλος του ΝΑΤΟ, η δομή του μπλοκ σημαίνει ότι θα έπρεπε, στην περίπτωση ενός ρητού ρωσο-ουκρανικού πολέμου.

Είναι αλήθεια πως ακόμη και το περίφημο Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, το οποίο απαιτεί από κάθε μέλος να βοηθάει στην υπεράσπιση του άλλου, θα μπορούσε να παραποιηθεί. Αλλά αυτό δεν είναι το ζητούμενο. Από τη στιγμή που θα δοκιμαστεί, θα υποτιμηθεί και θα αγνοηθεί de facto, το Άρθρο 5 θα απαξιωνόταν και, μαζί με αυτό, το ΝΑΤΟ στο σύνολό του. Η παραδοχή της Ουκρανίας θα μπορούσε να ανοίξει έναν δρόμο προς αυτό ακριβώς το αποτέλεσμα. Μπορεί να μη σας αρέσει αυτό το γεγονός, μπορεί να προσποιηθείτε ότι είναι κυνικό να το επισημαίνει κανείς. Ωστόσο, η Ουκρανία έχει πραγματικές δυνατότητες να είναι ένα δηλητηριώδες χάπι για το μπλοκ.


Τι γίνεται με την ασφάλεια της Ουκρανίας τότε; Ενώ, στην πράξη, πιθανώς κανένα κράτος δεν απολαμβάνει στην πραγματικότητα πλήρη, ανόθευτη κυριαρχία, η ασφάλεια είναι κάτι πιο προσγειωμένο. Και οι Ουκρανοί έχουν δικαίωμα σε αυτό όσο κανένας άλλος. Από αυτή την άποψη, ένα άλλο αποτέλεσμα της δημοσκόπησης είναι σημαντικό: Όταν ζητήθηκε να προσδιορίσει τις απειλές για την Ουκρανία, το 74% των ερωτηθέντων επισημαίνουν τη Ρωσία και το 72% την «εξωτερική επιθετικότητα» γενικά.

Στους Ρώσους πολιτικούς μπορεί να μην αρέσουν αυτά τα στοιχεία ή να επιλέξουν να πιστέψουν ότι αυτοί, οι πράξεις τους και τα λόγια τους δεν έχουν καμία σχέση με αυτά. Αλλά αυτό θα ήταν ένα σοβαρό λάθος. Το βασικό γεγονός είναι πως αυτή η αντίληψη υπάρχει πλέον. Η διαφωνία για το ποιος φταίει είναι άκαρπη. Ως εκ τούτου, ενώ είναι πραγματικά χρήσιμο το γεγονός ότι η Ρωσία είναι ξεκάθαρη για τις κόκκινες γραμμές της, οι ελίτ της, τόσο πολιτικές όσο και πολιτιστικές, πρέπει επίσης να βρουν επιτέλους έναν τρόπο να μειώσουν αντί να αυξήσουν τη δυσπιστία μεταξύ των Ουκρανών.

Αυτό από μόνο του δε θα είναι η λύση στο βασικό πρόβλημα του τρόπου παροχής τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Ρωσία μιας αίσθησης ασφάλειας και σταθερότητας με τρόπο που και τα δύο κράτη βρίσκουν αποδεκτό. Είναι όμως προϋπόθεση κάθε τέτοιας λύσης.

Νεότερη Παλαιότερη
Η Freepen.gr ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα / αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους και δε σημαίνει πως τα υιοθετεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω e-mail