Ανάλυση: Τι φανερώνουν και πώς επηρεάζουν την Ελλάδα τα τέσσερα αμερικάνικα σενάρια για την Τουρκία

Οι σχέσεις των ΗΠΑ με την Τουρκία -σε διμερή βάση- θα συνεχίσουν να μας απασχολούν μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα και πολλά πράγματα θα εξαρτηθούν από τις περιφερειακές εξελίξεις σε όλα τα μέτωπα και υπομέτωπα, τις προτεραιότητες των ΗΠΑ, τις σχέσεις του Ερντογάν με Δυτικούς ηγέτες.

Από: eleftherostypos.gr - Γράφει ο Αθανάσιος Ε. Δρούγος*

Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχει μείζον πρόβλημα στο ΝΑΤΟ αφού στον ενδοσυμμαχικό χώρο η Αγκυρα έχει περίτεχνα αποφύγει τις ακρότητες ή τις τυχόν προκλήσεις πάνω στα αμιγώς ευρωατλαντικά ζητήματα. Συμμετέχει ενεργά στις συμμαχικές δραστηριότητες και μεταξύ άλλων τελευταία διαθέτει επιπρόσθετο αριθμό εκπαιδευτών στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν στην υπηρεσία των εκεί σταθμευμένων νατοϊκών στρατιωτικών μάχιμων, υποστηρικτικών και εκπαιδευτικών μονάδων.

Συνεπώς η οποιαδήποτε εξέλιξη στις διμερείς σχέσεις θα σχετίζεται πρώτιστα με το ρωσικό αντιπυραυλικό σύστημα S-400 και δευτερευόντως με τις εξελίξεις στη ΒΑ. Συρία, αν και η πρόσφατη ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ τόνιζε ότι σε πολλά επιμέρους ζητήματα της Συρίας και ειδικά στο Ιντλίμπ διαχρονικά υπήρξε «σύγκλιση θέσεων» της Ουάσιγκτον με την Αγκυρα.

Εκτιμήσεις

Πάντα πίστευα ότι ένας υπολογίσιμος αριθμός αναλυτών στο εξωτερικό και στο εσωτερικό το θέμα της παρουσίας και εμπλοκής της Τουρκίας σε διάφορες γεωγραφικές ζώνες δεν το βλέπουν και εκτιμούν στη σωστή βάση, ενώ προβαίνουν σε εκτιμήσεις βάσει αποκλειστικά τοπικών-περιφερειακών παραμέτρων. Την περίπτωση της Τουρκίας θα πρέπει να τη βλέπουμε και αξιολογούμε πρώτιστα μέσα από τη μεγάλη εικόνα, δηλαδή τις παγκόσμιες τάσεις και ευρύτερες παραμέτρους της παγκοσμιοποίησης, της επιλεκτικής διαλειτουργικότητας στις ενδοσυμμαχικές επαφές κ.λπ.

Στην εποχή μας, όλα τα θέματα και τα προβλήματα είναι διεθνή, οπότε πρέπει να αναζητά κανείς τη μεγάλη εικόνα. Αυτή κυριαρχείται από τον ανταγωνισμό των ισχυρών και των όποιων μεγάλων δυνάμεων, που απλά σημαίνει επί του παρόντος τις υπάρχουσες πυρηνικές δυνάμεις του πλανήτη και προφανώς στην περίπτωση της Τουρκίας κυρίως τους Αμερικανούς και τους Ρώσους. Ολες οι άλλες πυρηνικές δυνάμεις (με δεδομένα μεσαία πυρηνικά προγράμματα) στις συγκεκριμένες περιοχές των εκτεταμένων τουρκικών στρατιωτικών δραστηριοτήτων έχουν λίαν περιορισμένη δυναμική και ρόλους (αναφέρομαι σε Γαλλία, Μ. Βρετανία και Κίνα ενώ δεν επεκτείνομαι σε Ινδία, Ισραήλ, Πακιστάν και Βόρεια Κορέα).

Ελλήσποντος

Επιμένω ότι -σε πολύ μεγάλο βαθμό- ο παράγοντας Τουρκία είναι στενά συνυφασμένος με τη στρατηγική διάσταση των Στενών των Δαρδανελίων (Ελλήσποντος). Τα Στενά επιτρέπουν στη Ρωσία του αναθεωρητή Πούτιν να δραστηριοποιηθεί στη Συρία σε υποστήριξη των δυνάμεων του Ασαντ και στην ανάπτυξη του στρατιωτικού αποσπάσματος σε Αλ Χμέιμιμ, Λατάκια και Ταρσούς και στη Λιβύη (όπου η Μόσχα μέσω μισθοφόρων επιδιώκει παρουσία και κάποιο μερίδιο). Επίσης, τα Στενά επιτρέπουν στις ΗΠΑ και στο ΝΑΤΟ να δραστηριοποιούνται πολύπλευρα στη Μαύρη Θάλασσα και ειδικότερα σε παρακολούθηση των ρωσικών στρατιωτικών, πληροφοριακών, πυραυλικών, διαστημικών και άλλων δραστηριοτήτων σε πολυμερείς διακλαδικές ασκήσεις, σε υποστήριξη των βάσεων σε Ρουμανία και Βουλγαρία, καθώς και στην ενίσχυση συνεργασιακών πλαισίων του ΝΑΤΟ με Ουκρανία και Γεωργία.

Ειδικά οι δραστηριότητες ΗΠΑ και ΝΑΤΟ στη Μαύρη Θάλασσα έχουν εξαιρετικά τεράστια σημασία (π.χ. μέσω της ATLANTIC RESOLVE και των συμμαχικών δραστηριοτήτων στην Κραϊόβα, στην Κωστάντζα κ.λπ.) τις οποίες παραβλέπουν πολλοί αναλυτές που προτιμούν να ασχολούνται με τα δευτερεύοντα. Αυτά που γίνονται και θα γίνουν μέσα στην επόμενη διετία στη Μαύρη Θάλασσα είναι λίαν κρίσιμα για τη διεθνή ασφάλεια και ενέχουν κινδύνους για την παγκόσμια ειρήνη, οπότε είναι προφανής και ιδιαίτερα σημαντικός και στρατηγικής εμβέλειας ο ρόλος της Αγκυρας.

Τέσσερις επιλογές

Οι Αμερικανοί έχουν βασικά τέσσερις επιλογές με την Τουρκία (όπως και με την περίπτωση του Ιράν σε ό,τι σχετίζεται με τα Στενά του Ορμούζ):

1 Να καταλάβουν στρατιωτικά μεγάλο μέρος της Τουρκίας. Αυτό δεν γίνεται λόγω ΝΑΤΟ, αβέβαιης επιχείρησης και απαρχαιωμένης συμβατικά ενώ η Ιστορία στη συγκεκριμένη περιοχή των Στενών είναι η τραγική περίπτωση της αποτυχημένης συμμαχικής επιχείρησης της Καλλίπολης στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο που πλήγωσε πολύ τους Βρετανούς και τις τότε δυνάμεις της Κοινοπολιτείας. Εχουν αλλάξει δραματικά ο καιροί γι’ αυτό και απορρίπτεται…

2 Να υποστηρίξουν οι Αμερικανοί πραξικοπηματική ενέργεια ή παντοιοτρόπως να συνδράμουν τις αντιπολιτευόμενες δυνάμεις. Στην απόπειρα του γκιουλενικού πραξικοπήματος του Ιουλίου του 2016 παρά την «πονηρή» συνδρομή και συμμετοχή τους απέτυχαν (ειδικά μέσω των πτεράρχων που ενεπλάκησαν). Την ίδια στιγμή η αντιπολίτευση δεν μπορεί μαζικά να κερδίσει έδαφος από τον Ερντογάν που είναι κυρίαρχος. Αρα η επιλογή απορρίπτεται ενώ ο στρατός επί Εβρέν, Κιβρίκογλου και Καρανταγί δεν είναι ο ίδιος που είναι επί Ακάρ, Γκιουρέλ και Ντουμτάρ. Χρησιμοποιήθηκε ως ένα βαθμό και απέτυχε. Ο Τούρκος πρόεδρος επιβίωσε.

3 Να την εκβιάσουν. Ασφαλώς οι Αμερικανοί έχουν δυνατότητες και μέσα εκβιασμών επί της Αγκυρας: περιορισμούς, κυρώσεις, εμπάργκο σε εξοπλιστικά της προγράμματα, μη παροχή ειδικών πληροφοριών. Ομως έχουν και οι Τούρκοι (παράγοντες Μόσχα και Πεκίνο, κλείσιμο αμερικανικών βάσεων π.χ. στο Ικόνιο, στο ραντάρ αντιπυραυλικής άμυνας του Κιουρετσίκ, εκβιασμός για σχέσεις πυρηνικής συνεργασίας με Πακιστάν και Ιράν, κλείσιμο βάσης Ιντσιρλίκ με 50 τακτικά πυρηνικά όπλα Β61 των ΗΠΑ κ.λπ.). Και οι μεν και οι δε έχουν πολλά «βέλη στις φαρέτρες τους». Απορρίπτεται, λοιπόν, για όλους αυτούς τους λόγους…

4 Να συμβιβαστούν επί του παρόντος, κάτι που εκτιμώ ότι είναι η μόνη ρεαλιστική προσέγγιση, που σημαίνει αναγκαίες τακτικές υποχωρήσεις και από τις δύο πλευρές, μέχρι νεωτέρας. Υπάρχει πρόσφορο έδαφος και εδώ η Ατλαντική Συμμαχία μπορεί να συνδράμει. Συνεπώς μέχρι τις τουρκικές εκλογές του 2023 θα γίνουμε μάρτυρες πολλών… εξάρσεων στις διμερείς σχέσεις αλλά με αναγκαστικούς συμβιβασμούς και συνύπαρξη. Σε αυτό το πλαίσιο, ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες όπως η Γαλλία ή η Αυστρία, θα υποχρεωθούν να κατεβάσουν τους τόνους και να αποφύγουν τις εντάσεις με την Αγκυρα (η Αυστρία μπορεί να μη συμβιβαστεί αλλά ως χώρα δεν έχει υπολογίσιμη εμβέλεια). Συμπερασματικά θα δούμε ανήσυχη συνύπαρξη και αναγκαστικά διπλωματικούς συμβιβασμούς.

*Ο Δρ Αθανάσιος Ε. Δρούγος είναι Διεθνολόγος-Γεωστρατηγικός Αναλυτής

Print Friendly and PDF
Μοιράσου στο Google Plus
Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, κάντε κλικ εδώ
Η Freepen.gr ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα / αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω e-mail.

Για γρήγορη και άμεση ενημέρωση ακολουθείστε μας στο Twitter και στο Google+.