Η επερχόμενη τέλεια καταιγίδα

Ως τέλεια καταιγίδα χαρακτηρίζεται ένας σπάνιος συνδυασμός φαινομένων που την επιδεινώνει δραστικά. Κατ’ αναλογία, μπορούμε να πούμε ότι η χώρα μπαίνει σε μια περίοδο, ή μάλλον είναι ήδη, εντός μιας «τέλειας καταιγίδας».


Ο λόγος είναι η ταυτόχρονη εμφάνιση τριών διαφορετικών κρίσεων: υγειονομικής, οικονομικής και ελληνοτουρκικής. Η κυβέρνηση καλείται να τις διαχειριστεί με καθόλου, ή έστω, με τις μικρότερες δυνατές απώλειες. Ας δούμε πώς διαμορφώνεται η κατάσταση μέσα από τα γεγονότα.

Υγειονομική κρίση

Είναι αλήθεια πως κανένα κράτος δεν ήταν έτοιμο να διαχειριστεί την πανδημία. Η Ελλάδα πέρασε με σχετική επιτυχία (σε σύγκριση με άλλες χώρες) την πρώτη φάση και αυτό είναι κάτι που πιστώθηκε στην κυβέρνηση, αν και πολλοί ισχυρίζονται ότι φανήκαμε και τυχεροί λόγω της περιορισμένης διεθνοποίησης της ελληνικής οικονομίας και του χρονικού σημείου που ξέσπασε η πανδημία (πριν την έναρξη της τουριστικής περιόδου). Η συνέχεια όμως δεν ήταν ανάλογη, αν και οι ειδικοί προειδοποιούσαν για ένα δεύτερο κύμα.

Έτσι, οι ίδιοι οι κυβερνώντες (κι όχι μόνο) άρχισαν να δίνουν το μήνυμα της χαλάρωσης, εμφανιζόμενοι σε εκδηλώσεις, π.χ. στο Μέγαρο Μαξίμου, στην πλατεία Ομονοίας, σε επισκέψεις σε σχολεία κ.λπ., χωρίς κανένα μέτρο προστασίας. Στάλθηκε το μήνυμα και διεθνώς με το άνοιγμα του τουρισμού τον Ιούνιο, ύστερα και από φημολογούμενες πιέσεις διεθνών εταιρειών στον χώρο του τουρισμού, χωρίς όμως να έχουν ληφθεί βασικά μέτρα πρόληψης. Η συνέχεια είχε πολλές παλινωδίες. Ο ίδιος ο υπουργός Τουρισμού δήλωνε αρχικά ότι δεν θα γίνονται τεστ και δεν θα απαιτείται καραντίνα για τους τουρίστες. Αργότερα υιοθετήθηκαν μόνο δειγματοληπτικά τεστ στα σημεία εισόδου, η επιτρεπόμενη πληρότητα σε πλοία και λεωφορεία αυξομειωνόταν συνεχώς με διαφορετικά όμως κριτήρια για τις αεροπορικές μεταφορές, η Εκκλησία είχε ιδιαίτερη μεταχείριση και άλλα πολλά.

Δύο μήνες μετά, σπάνε συνεχώς τα ημερήσια ρεκόρ νέων κρουσμάτων. Η κυβερνητική επιχειρηματολογία ρίχνει την ευθύνη στους πολίτες, αν και η ίδια καρπώθηκε μετά χαράς τα εύσημα για την επιτυχή διαχείριση στο πρώτο κύμα. Χαρακτηριστικό είναι ότι ενώ ο πρωθυπουργός δήλωνε στο CNN ότι «περιμέναμε την αύξηση των κρουσμάτων όταν ανοίξουμε τα σύνορα», ο υφυπουργός Πολιτικής Προστασίας δήλωνε το ακριβώς αντίθετο. Οι παλινωδίες συνεχίζονται με το «άδειασμα» της υπουργού Παιδείας που ενώ απέκλειε αρχικά τη διάθεση μασκών στα σχολεία από το κράτος, τελικά αυτές θα παρέχονται δωρεάν, καθώς και με το αλαλούμ σχετικά με το πότε και πώς θα ανοίξουν τα σχολεία. Αξιοσημείωτο είναι και το άδειασμα του υπουργού Υγείας, καθώς του αφαιρέθηκαν πολλές αρμοδιότητες, τον οποίο μάλιστα αποδοκίμασε και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά τη δήλωσή του πως το εμβόλιο θα είναι διαθέσιμο τον Δεκέμβριο.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί η παραίτηση του Προέδρου του Εθνικού Συμβουλίου Έρευνας (η οποία περιέργως δεν έχει ακόμα ανακοινωθεί επισήμως), ενός καταξιωμένου επιστήμονα διεθνώς, ύστερα από δηλώσεις του όπου εξέφρασε την ανησυχία του για την αύξηση των κρουσμάτων και την ύπαρξη χιλιάδων ασυμπτωματικών φορέων, ερχόμενος σε αντίθεση με την επίσημη κυβερνητική ρητορική περί ελέγχου της κατάστασης.

Έτσι, η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα εν μέσω του δεύτερου μεγαλύτερου κύματος πανδημίας, με τους επιδημιολόγους να ανησυχούν πως τα πραγματικά περιστατικά είναι πολύ περισσότερα από αυτά που ανακοινώνονται και τον ιό να έχει πλέον μεταδοθεί σε ολόκληρη την επικράτεια. Το επερχόμενο φθινόπωρο και ο χειμώνας που θα φέρει και τη γρίπη, συμπληρώνει την όλη ζοφερή υγειονομική εικόνα.

Οικονομική κρίση

Είναι αυτονόητο πως η αναγκαία επιβολή της σχεδόν τρίμηνης καραντίνας θα είχε πολύ σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομία. Είναι όμως γεγονός πως η ελληνική οικονομία είχε μπει σε υφεσιακή πορεία ήδη από το 2019, σημειώνοντας μείωση του ΑΕΠ κατά 0,7% το 4ο τρίμηνο του 2019 και 1,6% το πρώτο τρίμηνο του 2020 σε σχέση με αμέσως προηγούμενα τρίμηνα (στοιχεία ΕΛΣΤΑΤ). Σύμφωνα με την τελευταία εκτίμηση του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων, τα φετινά έσοδα από τον τουρισμό θα σημειώσουν πτώση κατά 15 δισ. ευρώ, ποσό που φυσικά δεν μπορεί να αναπληρωθεί με επιδόματα και αναστολές πληρωμής φορολογικών και τραπεζικών υποχρεώσεων. Η δε ανεργία έσπασε το φράγμα του ενός εκατομμυρίου ανέργων για δεύτερη φορά, σημειώνοντας αύξηση κατά 13% τον Ιούλιο σε σχέση με τον Ιούλιο 2019.

Το δημόσιο χρέος ξεπέρασε πλέον το 200% του ΑΕΠ. Μετά τις αρχικές εκτιμήσεις για μείωση του ΑΕΠ κατά 3-5%, οι αισιόδοξες εκτιμήσεις σήμερα μιλάνε για μείωση άνω του 12% (οι απαισιόδοξες πάνω από 16%), επιβεβαιώνοντας την έκθεση του ΟΟΣΑ του Απριλίου σύμφωνα με την οποία η Ελλάδα θα υφίστατο το βαρύτερο αντίκτυπο του lockdown μεταξύ 40 χωρών με πληθυσμό χωρίς πρόβλημα διαβίωσης.

Η κυβέρνηση έδωσε μεγάλη δημοσιότητα στους πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως βασικό άξονα αντιμετώπισης της κρίσης. Αποσιωπήθηκε όμως ότι η χρηματοδότηση από το ταμείο αυτό δεν προβλέπεται να ξεκινήσει πριν το 2022. Μέχρι στιγμής δεν φαίνεται δε να έχει διαμορφωθεί μια γενικότερη στρατηγική για την αντιμετώπιση της οικονομικής (και κοινωνικής) έκρηξης που αναμένεται τους επόμενους μήνες.

Ελληνοτουρκική κρίση

Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με την κορύφωση της τουρκικής προκλητικότητας. Αν και το τουρκολιβυκό μνημόνιο του Νοεμβρίου 2019 είχε κάνει ξεκάθαρες τις προθέσεις της γείτονος, η κυβέρνηση άργησε χαρακτηριστικά να δράσει. Υπό την πίεση των γεγονότων, η Ελλάδα έσπευσε να υπογράψει συμφωνίες καθορισμού ΑΟΖ με την Ιταλία και την Αίγυπτο, ως μια καθυστερημένη κίνηση αντίδρασης. Οι δύο συμφωνίες προβλήθηκαν με πανηγυρικούς τόνους, καθώς είναι οι πρώτες που υπογράφει η χώρα. Και οι δύο όμως, και κυρίως αυτή με την Αίγυπτο, έχουν επίσης εγείρει σειρά ζητημάτων καθώς πλέον δημιουργείται επισήμως το τετελεσμένο της μειωμένης επήρειας μεγάλων νησιών, όπως η Κρήτη, και μηδενικής επήρειας μικρότερων νησιών νοτίως της Κρήτης.

Η κυβέρνηση καλείται όμως να αντιμετωπίσει τη δική της φρασεολογία, καθώς το προηγούμενο διάστημα διατυμπάνιζε ότι θα αντιμετώπιζε και στρατιωτικά («με ό,τι χρειαστεί») τις τουρκικές προκλήσεις στην ΑΟΖ του Καστελλόριζου (την οποία βέβαια η ίδια αποδέχτηκε να μείνει εκτός της συμφωνίας με την Αίγυπτο). Φυσικά μια τέτοια αντίδραση δεν ήρθε ποτέ, και η κυβέρνηση ακολούθησε τη διαχρονική πολιτική του κατευνασμού και της υποχωρητικότητας.

Η διαχείριση και της κρίσης αυτής με επικοινωνιακούς όρους φάνηκε και με την ηχηρή παραίτηση του Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας καθώς αναγνώρισε ότι το Oruc Reis κάνει έρευνες στη (θεωρούμενη ως) ελληνική υφαλοκρηπίδα. Η κυβέρνηση επέμεινε σε αστείες δικαιολογίες περί ηχητικής παρεμπόδισης των ερευνών από τα πλοία. Περαιτέρω, ενώ το περιστατικό με την επακούμβηση της ελληνικής φρεγάτας στην τουρκική είχε αρχικά αποσιωπηθεί ώστε να μην κλιμακωθεί η κατάσταση, ξαφνικά υπερπροβλήθηκε όταν ο Τούρκος Πρόεδρος το παρουσίασε με τη δική του εκδοχή. Σήμερα, και υπό τη διαμεσολάβηση (και πίεση) της Γερμανίας και των τουρκικών προκλήσεων, η οποία όμως αρχικά αποκαλύφθηκε από τον Τούρκο Υπουργό Εξωτερικών, η κυβέρνηση είναι έτοιμη να ξεκινήσει έναν διάλογο με την Τουρκία, χωρίς κανείς να είναι βέβαιος για το περιεχόμενο αυτού.

Το επόμενο διάστημα φαίνεται πως θα είναι καθοριστικό για τα εθνικά θέματα. Η μονομερής αποδοχή από την Ελλάδα της μειωμένης επήρειας νησιών πρόσθεσε ένα ακόμη όπλο στη φαρέτρα της γείτονος, τόσο σε επίπεδο διεθνούς διπλωματίας όσο και ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Η Τουρκία δε, φαίνεται αποφασισμένη να φτάσει μέχρι τέλους, προαναγγέλλοντας την αποστολή γεωτρυπάνου νότια της Κρήτης. Η κυβερνητική στρατηγική φαίνεται να επενδύει στην παρέμβαση τρίτων δυνάμεων, καθώς οι ένοπλες δυνάμεις έχουν αφεθεί επί χρόνια στην τύχη τους, όπως φάνηκε και από τα μπρος πίσω της κυβέρνησης στην ενίσχυση του Πολεμικού Ναυτικού.

Συμπερασματικά

Η χώρα βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι που θα καθορίσει όχι απλά τα μελλοντικά οικονομικά και κοινωνικά της δεδομένα, αλλά πολύ πιθανό και τα σύνορά της. Η κυβέρνηση, με σχεδόν σύσσωμη υποστήριξη από τα ΜΜΕ, ενώ θα έπρεπε να ετοιμάζεται (πολιτικά και στρατιωτικά) για το χειρότερο δυνατό σενάριο, φαίνεται πως δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην επικοινωνιακή διαχείριση της τριπλής αυτής κρίσης, άλλοτε ωραιοποιώντας την κατάσταση και άλλοτε αποκρύπτοντας μέρος της αλήθειας.

Αν και έχει απέναντί της μια αντιπολίτευση (ελάσσονα και μείζονα) που στα βασικά σημεία έχει επιδείξει υπευθυνότητα, εν τούτοις δεν έχει φροντίσει για ένα ελάχιστο επίπεδο συνεννόησης. Το ερώτημα λοιπόν που μένει να απαντηθεί είναι σε τι κατάσταση θα βρει τη χώρα και τους πολίτες το τέλος της τέλειας καταιγίδας. Ας ελπίσουμε πολύ καλύτερη από αυτήν που προοιωνίζεται.
Print Friendly and PDF
Μοιράσου στο Google Plus
Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, κάντε κλικ εδώ
Η Freepen.gr ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα / αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω e-mail.

Για γρήγορη και άμεση ενημέρωση ακολουθείστε μας στο Twitter και στο Google+.