Η οικονομία ως όπλο κατά της Τουρκίας

Η στήλη προτιμά να είναι χρήσιμη παρά ευχάριστη όπως έχει δηλώσει κατ’ επανάληψη. Ιδιαίτερα στο θέμα της Τουρκίας, η αμυντική ισχύ και η οικονομία της οποίας δεν θα πρέπει ούτε να υπερτιμώνται αλλά ούτε να υποτιμώνται.


Σε χθεσινή του ομιλία, ο Τούρκος πρόεδρος αναφέρθηκε στο θέμα της υπονόμευσης της οικονομίας από τρίτες χώρες, αποκλείοντας ταυτόχρονα ακόμη μια φορά προσφυγή στο ΔΝΤ.

Ο κ. Ερντογάν έχει ασφαλώς τους δικούς τους λόγους για να τα λέει όλα. Αυτοί είναι το άγχος της επανεκλογής του το 2023 που γιορτάζονται τα 100 χρόνια της τουρκικής Δημοκρατίας και ο μεγαλοιδεατισμός του που συνδυάζει εθνικισμό και ισλαμισμό με την γείτονα να γίνεται η ηγέτιδα σουνιτική μουσουλμανική χώρα.

Οι πολιτικοί μπορεί να λένε ότι θέλουν, όμως τα νούμερα δεν λένε ψέματα. Ίσως δεν δίνουν όλη την εικόνα, όμως αποτυπώνουν τη κατάσταση.

Αν λοιπόν ρίξει κανείς μια ματιά στους ρυθμούς ανάπτυξης της τουρκικής οικονομίας από το 2001 μέχρι και πέρυσι, ο Ερντογάν δικαιώνεται σε μεγάλο βαθμό. Την περίοδο 2001-2019, η Τουρκία γνώρισε την ύφεση μόλις δυο φορές. Το 2001 με ύφεση 5,9% και το 2009 με 4,7% Και στις δυο περιπτώσεις, η ανάκαμψη ακολούθησε και ήταν εντυπωσιακή με υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης επι σειρά ετών.

Ακόμη και τα τελευταία χρόνια που ο ελληνικός και διεθνής Τύπος αναφέρεται σε οικονομική κρίση, το τουρκικό ΑΕΠ αυξήθηκε με ρυθμό 6% το 2015, 3,2% το 2016 (χρονιά πραξικοπήματος), 7,5% το 2017, 2,9% το 2018 και 0,87% το 2019 σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα.

Ουσιαστικά, η περσινή χρονιά ήταν στάσιμη και λογικά η φετινή θα είναι υφεσιακή λόγω πανδημίας κ.τ.λ.

Μήπως όμως η ώθηση στη τουρκική οικονομία οφείλεται σε μια άκρως επεκτατική δημοσιονομική πολιτική που έχει αυξήσει το δημόσιο χρέος κατακόρυφα;

Η απάντηση θα πρέπει να είναι αρνητική κι εδώ. Το δημοσιονομικό έλλειμμα ανήλθε στο 2,9% του ΑΕΠ το 2019 από 1,9% το 2018. Το μεγαλύτερο έλλειμμα της τελευταίας 10ετίας καταγράφεται το 2010 με 3,55% του ΑΕΠ. Δεν εκπλήσσει λοιπόν που το δημόσιο χρέος ανερχόταν μόλις στο 33,1% του ΑΕΠ το 2019. Το υψηλότερο επίπεδο της 10ετίας σημειώνεται το 2010 με μόλις 40%.

Με άλλα λόγια, τα νούμερα δείχνουν ότι η γείτονα δεν αντιμετωπίζει κανένα πρόβλημα δημοσίου χρέους και έχει σημαντικά περιθώρια δημοσιονομικής ώθησης.

Μήπως έχει πρόβλημα με το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών;

Πράγματι, τα νούμερα δείχνουν ότι το ανωτέρω έλλειμμα παρέμεινε σε υψηλά επίπεδα την τελευταία 10ετία, προφανώς ως απόρροια των υψηλών ρυθμών ανάπτυξης. Όμως, το έλλειμμα του εξωτερικού ισοζυγίου εμφανίζει μια σαφή βελτίωση τα τελευταία χρόνια καθώς περιορίσθηκε στο 2,6% του ΑΕΠ το 2018 και μετατράπηκε σε πλεόνασμα ίσο με 1,2% το 2019.

Το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών οφείλεται προφανώς σε σημαντικό βαθμό στην υποτίμηση της τουρκικής λίρας που τροφοδοτεί τον πληθωρισμό. O τελευταίος ανήλθε σε 15,2% το 2019 από 16,3% και ιστορικά παραμένει σε υψηλά επίπεδα αν και μονοψήφια από το 2004 μέχρι και το 2016.

Η τουρκική λίρα, η οποία υποχωρεί κατά 25% έναντι του δολαρίου, από τις αρχές του 2020 είναι θύμα της πολιτικής της κεντρικής τράπεζας να μην ανεβάζει τα επιτόκια ώστε να δώσει ώθηση στη πιστωτική επέκταση και την ανάπτυξη. Η κεντρική τράπεζα μείωσε το βασικό επιτόκιο στο 8,5% τον Μάιο από 12% στα τέλη του 2019.

Τα νούμερα δείχνουν ότι η χρήση των συναλλαγματικών αποθεματικών δεν είναι αποτελεσματικός τρόπος για τη στήριξη της λίρας και εμμέσως των επιχειρήσεων που έχουν δανεισθεί με ρήτρα ξένου νομίσματος. Τα συναλλαγματικά αποθέματα έχουν μειωθεί δραστικά και η κεντρική τράπεζα χρωστάει περισσότερα στις εγχώριες τράπεζες από τις οποίες δανείσθηκε ξένα νομίσματα για να αγοράσει λίρες.

Η πολιτική της έντασης στα γεωπολιτικά που ακολουθεί ο Ερντογάν επιδεινώνει το οικονομικό κλίμα και την κατάσταση της λίρας καθώς ξένοι και Τούρκοι επενδυτές μειώνουν την έκθεσή τους σε τουρκικές κινητές αξίες.

Επομένως, η τουρκική οικονομία βρίσκεται μεν σε καλύτερη κατάσταση σε σχέση με το παρελθόν αλλά παραμένει ευάλωτη. Όλα δείχνουν πως θα πρέπει να αποδεχθεί μια ή δυο ακόμη χρονιές ύφεσης μετά το 2020 αν θέλει να σταθεροποιήσει τη λίρα με αύξηση επιτοκίων και να ρίξει το πληθωρισμό.

Με τις προεδρικές εκλογές να είναι το 2023, η κλεψύδρα του χρόνου αδειάζει και ο πρόεδρος Ερντογάν θα πρέπει να αποφασίσει αν θα πάει κόντρα στις ιδέες του, π.χ. τα υψηλότερα επιτόκια γεννούν πληθωρισμό, ή να κάνει κάτι πιο τολμηρό γεωπολιτικά για να επανεκλεγεί.

Η απόφασή του κ. Ερντογάν μας αφορά άμεσα.

Η λίρα παραμένει η αχίλλειος πτέρνα του.
Print Friendly and PDF
Μοιράσου στο Google Plus
Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, κάντε κλικ εδώ
Η Freepen.gr ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα / αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω e-mail.

Για γρήγορη και άμεση ενημέρωση ακολουθείστε μας στο Twitter και στο Google+.