Λάμπρος Κατσώνης, ο θρυλικός πειρατής που καταδίωκαν οι Τούρκοι κι έσυρε το πλοίο του πάνω από μια στενή λωρίδα γης

Η λεπτή λωρίδα γης αποκαλείται «το στενό του Λάμπρου Κατσώνη». Είναι ορατή στον επισκέπτη της Τζιάς από το γραφικό Βουρκάρι και τη Χώρα.


Η ονομασία δεν είναι καθόλου τυχαία, καθώς τον Αύγουστο του 1789, ο Έλληνας ναυτικός εκμεταλλεύτηκε το χαμηλό ύψος της στεριάς και πραγματοποίησε ένα άκρως εντυπωσιακό κατόρθωμα. Πέρασε το πλοίο του πάνω από το στενό πέρασμα και ξέφυγε από τους Τούρκους που πίστευαν ότι τον είχαν παγιδεύσει μέσα στον μεγάλο όρμο του Αγ. Νικολάου.

Το πέρασμα του Λάμπρου Κατσώνη βρίσκεται εκεί όπου εικονίζεται το λευκό σπίτι της φωτογραφίας. Σήμερα είναι γκρεμισμένο. Στην περιοχή της Κόκας, όπως φαίνεται και από το αραγμένο ατμόπλοιο, την εποχή της ατμοκίνησης γίνονταν φορτοεκφορτώσεις καθώς εκεί λειτουργούσε σταθμός ανθράκευσης πλοίων.

Ο Λάμπρος Κατσώνης γεννήθηκε στη Λιβαδειά το 1752



Λάμπρος Κατσώνης
Λάμπρος Κατσώνης. Καλούσε τους Έλληνες να μην πληρώνουν φόρους

Από τα 17 του εργάστηκε στα καράβια ως ναυτικός και το 1770 κατετάγη στο ρωσικό ναυτικό.

Πολέμησε στην Πελοπόννησο στα περίφημα Ορλωφικά και στον πόλεμο της Κριμαίας. Το 1787, με εντολή της αυτοκράτειρας Αικατερίνης, επέστρεψε στη Μεσόγειο, όπου ανέλαβε να αποδυναμώσει το οθωμανικό ναυτικό, μέχρι την έλευση των υπόλοιπων ρωσικών δυνάμεων.

Συγκρότησε στολίσκο με 10 καταδρομικά πλοία, τα οποία έγιναν ο φόβος και τρόμος των Τούρκων.

Η Τζιά ήταν βασικό ορμητήριό του, όπου και γνώρισε τη γυναίκα του, την όμορφη κόρη του προκρίτου Πέτρου Σοφιανού.

Μέχρι τον Ιούνιο του 1789, ο Κατσώνης ήλεγχε με τα καράβια του όλο το Αιγαίο και συνέχιζε τη δράση του κατά των Τούρκων. Προέτρεπε τους Έλληνες να σταματήσουν να πληρώνουν φόρους και να επαναστατήσουν εναντίον των Οθωμανών, ενώ κούρσευε τα πλοία τους.

Ασφαλώς, η συμπεριφορά του δεν άρεσε καθόλου στον Σουλτάνο, ο οποίος αρχικά προσπάθησε να τον εξαγοράσει, προσφέροντάς του ένα νησί, ως αντάλλαγμα για την παύση των εχθροπραξιών.

Ο Κατσώνης αρνήθηκε και ο Σουλτάνος εξαπέλυσε εναντίον του τον τουρκικό στόλο.

Στις 3 Αυγούστου συγκρούστηκαν στο στενό της Μακρονήσου

Ο Κατσώνης επικράτησε, αλλά λίγες μέρες αργότερα, οι Τούρκοι τον περικύκλωσαν στη Τζιά, όπου είχε καταφύγει για ανασυγκρότηση. Τον εγκλώβισαν με 26 πλοία στο «Στενό της Κόκκας», απέναντι από το Βουρκάρι. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο αποφασιστικός Κατσώνης, αντί να παραδοθεί, έσυρε με τη βοήθεια των ανδρών του το πλοίο του πάνω από τη στενή λωρίδα γης χρησιμοποιώντας κορμούς δέντρων αλειμμένων με χοιρινό λίπος και απέδρασε στην ανοιχτή θάλασσα!

Το πέρασμα του Κατσώνη. Ο θρύλος θέλει να εμκεταλλεύεται το ανάγλυφο του εδάφους και να περνά το πλοίο του πάνω από την στεριά προς το πέλαγος.
Το πέρασμα του Κατσώνη. Ο θρύλος θέλει να εμκεταλλεύτηκε το χαμηλό ύψος της στεριάς και να πέρασε το πλοίο του από πάνω. Έτσι βγήκε στο πέλαγος και ξέφυγε από τους τούρκους.

Όταν ξημέρωσε, οι Τούρκοι έμειναν κατάπληκτοι, καθώς συνειδητοποίησαν ότι ο δαιμόνιος καπετάνιος τους είχε ξεφύγει.

Πήραν εκδίκηση, πυρπολώντας το λιμάνι της Τζιάς και σφάζοντας εκατοντάδες κατοίκους.

Ο Κατσώνης προετοιμάστηκε στη συνέχεια για πιο σκληρές μάχες. Επισκεύασε τον στόλο του, συμμάχησε με τον Ανδρούτσο και οχύρωσε την Τζιά. Όταν έμαθε ότι οι Τούρκοι τον περίμεναν στη Σκύρο, βγήκε στα ανοιχτά, έτοιμος να τους αντιμετωπίσει.

cebbceaccebccf80cf81cebfcf82-cebaceb1cf84cf83cf8ecebdceb7cf82-cebaceb1e1bdb6-ceb3ceb5cf8ecf81ceb3ceb9cebfcf82-e1bc80cebdceb4cf81ceaf3
Οι δύο στόλοι συναντήθηκαν στο Κάβο Ντόρο, στο φημισμένο πέρασμα μεταξύ Εύβοιας και Άνδρου.

Εκεί ο θρυλικός καπετάνιος ηττήθηκε από τον τουρκικό στόλο, που υπερτερούσε αριθμητικά.

Αναγκάστηκε να πυρπολήσει ο ίδιος της ναυαρχίδα του και διέφυγε με δύο μικρά πλοία για τα Κύθηρα, όπου βρήκε καταφύγιο. Είχε χάσει εκατοντάδες άντρες, αλλά δεν εγκατέλειψε την προσπάθεια.

Ήρθε σε συμφωνία με τους Μανιάτες, οι οποίοι θα τον στήριζαν στον επαναστατικό του αγώνα.

Όταν όμως απευθύνθηκε για οικονομική ενίσχυση στη Ρωσία, έλαβε αρνητική απάντηση.

Ο ρωσο-τουρκικός πόλεμος είχε λήξει και οι Ρώσοι του ζήτησαν να σταματήσει τις επιθέσεις εναντίον των Τούρκων.

Ο Κατσώνης αδιαφόρησε για τις εντολές.
 «Αν η Αικατερίνη υπέγραψε ειρήνη με τους Τούρκους, εγώ δεν υπέγραψα ακόμα τη δική μου», δήλωσε στους Ρώσους και συνέχισε ακάθεκτος την πορεία του.


Τον Μάιο του 1792 συνέταξε «Μανιφέστο» στο οποίο παρουσίασε τους λόγους που συνέχιζε τον αγώνα εναντίον των Τούρκων, παραβλέποντας τις διαταγές των Ρώσων, τους οποίους κατηγορούσε ότι τον είχαν εκμεταλλευτεί.

 
 Η σημαία του Λάμπρου Κατσώνη με τις τρεις καρδιές που ύψωσε στο Πόρτο Κάγιο της Μάνης, από όπου εξαπέλυε επιθέσεις σε τουρκικά και αλγερινά πλοία. Εικόνα από την έκδοση «Σημαίες Ελευθερίας – Συλλογή Εθνικού Ιστορικού Μουσείου», Ι.Ε.Ε.Ε., Αθήνα, 1996.


Ο Κατσώνης, από αξιωματικός του ρωσικού ναυτικού μετατράπηκε σε πειρατής και είχε πλέον να αντιμετωπίσει τους Τούρκους, μαζί με τους Γάλλους, οι οποίοι τους εφοδίαζαν με καινούρια πλοία.
Τον Ιούνιο του 1792, Τούρκοι και Γάλλοι επιτέθηκαν στη Μάνη, όπου είχε εγκατασταθεί και ύστερα από γενναία μάχη, αναγκάστηκε να φύγει κρυφά. Κατάφερε να φτάσει στη Ρωσία το 1794.

Με εντολή της αυτοκράτειρας Αικατερίνης, διεξήχθη Ειδική Επιτροπή, που έκρινε ότι η δράση του Κατσώνη εναντίον των Τούρκων ήταν νόμιμη. Ο καπετάνιος δικαιώθηκε, αποζημιώθηκε και η φήμη του αποκαταστάθηκε. Παντού πλέον τον αντιμετώπιζαν σαν ήρωα.

Αποφάσισε όμως να παραιτηθεί και να εγκατασταθεί στην Κριμαία. Ονόμασε το κτήμα του «Λιβαδειά» προς τιμήν της γενέτειράς του και ασχολήθηκε με τη γεωργία μέχρι τον θάνατό του, το 1805, σε ηλικία 52 ετών.
Μοιράσου στο Google Plus
Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, κάντε κλικ εδώ
Η Freepen.gr ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα / αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω e-mail.

Για γρήγορη και άμεση ενημέρωση ακολουθείστε μας στο Twitter και στο Google+.