Βασιλεύς Κλεομένης Α’: Ο θεμελιωτής της Σπαρτιατικής δύναμης

Μια άγνωστη στο ευρύ κοινό μορφή, ο βασιλιάς Κλεομένης Α’ της Σπάρτης (βασιλ. 519-490 π.Χ) υπήρξε σημαντικός από πολλές απόψεις. Διαθέτοντας ακατάβλητη ενεργητικότητα και φιλοδοξία αποτέλεσε ίσως τον πρώτο από μια σειρά Σπαρτιατών βασιλέων που προσπάθησαν να ανατρέψουν την παρακμή του βασιλικού θεσμού στην Σπάρτη, του οποίου οι εξουσίες και τα προνόμια είχαν περιοριστεί προς όφελος των ισχυρών αριστοκρατικών οικογενειών που εκπροσωπούνταν στην Γερουσία και στον θεσμό των πέντε Εφόρων.

Αναδημοσίευση από: cognoscoteam.gr

Ισχυροποίησε την Σπάρτη συντρίβοντας τον κύριο αντίπαλό της στην Πελοπόννησο, το Άργος, και την κατέστησε βασικό πόλο ισχύος στην ευρύτερη περιοχή του Αιγαίου, αντιστρατευόμενος την όλο και αυξανόμενη παρεμβατικότητα των Περσών στις ελληνικές υποθέσεις. Παράλληλα η δράση του αποτέλεσε τον καταλύτη για την πτώση της τυραννίας των Πεισιστρατιδών στην Αθήνα και την εγκαθίδρυση του πρώτου δημοκρατικού πολιτεύματος στην παγκόσμια Ιστορία.

Γραφει ο Μανώλης Χατζημανώλης

Ο Κλεομένης Α’ ήταν πρωτότοκος γιος του βασιλιά Αναξανδρίδα, αλλά ήταν παιδί της δεύτερης κατά σειρά συζύγου, γεγονός που του δημιούργησε μακροπρόθεσμα προσωπικά και πολιτικά προβλήματα με τα άλλα τρία ετεροθαλή αδέλφια του. Συγκεκριμένα ο πατέρας του επί χρόνια δεν είχε αποκτήσει γιο με την πρώτη του γυναίκα και για να γεννηθεί διάδοχος, προχώρησε σε δεύτερο γάμο, χωρίς όμως να λύσει τον πρώτο. Μόλις γεννήθηκε ο Κλεομένης Α’ από τη δεύτερη σύζυγο, έμεινε κατά παράξενη σύμπτωση έγκυος και η πρώτη, που μέχρι τότε εθεωρείτο στείρα. Η πρώτη γέννησε τρεις γιους, τον Δωριέα, τον Λεωνίδα Α’ που θα σκοτωνόταν αργότερα στις Θερμοπύλες και τον Κλεόμβροτο. Η δυναστική διαμάχη και το γεγονός ότι οι δύο σύζυγοι του Αναξανδρίδα ζούσαν σε δύο διαφορετικά σπίτια είχε ως αποτέλεσμα ο Κλεομένης να μην αναπτύξει καθόλου καλές σχέσεις με τα άλλα τρία αγόρια. Πήραν όλα τους την παιδεία που άρμοζε σε αυτά, αλλά φέρεται άριστος μεταξύ τους ο Δωριεύς, ενώ ο Κλεομένης αντίθετα παρουσιάζεται εξαρχής από τον Ηρόδοτο και άλλους μεταγενέστερους ιστορικούς της αρχαιότητας ως αναρχικός και ανισόρροπος. Με αυτή την αρνητική περιγραφή του Κλεομένη διαφωνούν σήμερα αρκετοί σύγχρονοι ιστορικοί. Θεωρούν ότι παρά τα πιθανόν υπαρκτά προσωπικά μειονεκτήματά του, ο Κλεομένης είχε σημαντικές αρετές και ότι ίσως επειδή ακριβώς προηγείτο της εποχής του, συκοφαντήθηκε ιδιαίτερα από τους πολιτικούς του αντιπάλους, με κατηγορίες που βρήκαν πρόσφορο έδαφος και στο συντηρητισμό της κοινωνίας του.

Όταν περίπου το 520 ή το 519 π.Χ. πέθανε ο Αναξανδρίδας Β’, ο Δωριεύς έθεσε ζήτημα διαδοχής γιατί ναι μεν ο Κλεομένης Α’ ήταν πρωτότοκος από τη δεύτερη σύζυγο αλλά εκείνος από την πρώτη. Ο Δωριεύς επικαλέσθηκε επίσης το επιχείρημα ότι «ήταν κατά κοινή ομολογία σε όλα ικανότερος του Κλεομένη», του οποίου ήδη από κάποιους αμφισβητείτο η πνευματική διαύγεια. Τελικά οι Σπαρτιάτες έκαναν αυτό που όριζε ο νόμος τους, δηλαδή να θεωρείται πρωτότοκο το πρώτο τέκνο του βασιλιά ανεξαρτήτως του ποια σύζυγος το είχε γεννήσει και ανακήρυξαν βασιλιά τον Κλεομένη Α’.
Ο Δωριεύς, χολωμενος, έφυγε για να ιδρύσει σπαρτιατική αποικία στη Σικελία και σε λίγα χρόνια σκοτώθηκε. Δεν είναι γνωστό τι ακριβώς έκαναν στη συνέχεια ο Κλεόμβροτος και ο Λεωνίδας, που επίσης είχαν κακές σχέσεις με τον Κλεομένη Α’. Πάντως από τους Αγιάδες βασίλευε πλέον αδιαμφισβήτητα ο Κλεομένης Α’, ενώ από τους Ευρυποντίδες σύντομα αναδείχθηκε βασιλεύς (515-491 π.Χ.) ο Δημάρατος (η Σπάρτη είχε κατά παράδοση διπλή βασιλεία).

Παρόλο που επέλεξε να μείνει μακριά από πολεμικές περιπέτειες στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, αναγνωρίζοντας ίσως την υπεροχή της αναδυόμενης περσικής υπερδύναμης, επί της εποχής του η Σπάρτη φαίνεται να απολαμβάνει μεγάλου κύρους στον διεθνή περίγυρο ως στρατιωτική δύναμη. Γύρω στο 515 π.Χ ο πανίσχυρος τύραννος της Σάμου Πολυκράτης δολοφονείται από τον σατράπη των Σάρδεων Οροίτη και στην θέση του οι Πέρσες επιβάλλουν τον περσόφιλο Συλοσώντα, αδερφό του Πολυκράτη. Ο γραμματέας του νεκρού τυράννου Μαιάνδριος, μετά από ανεπιτυχή προσπάθεια να επιβάλλει ολιγαρχικό καθεστώς, αναγκάζεται να καταφύγει στην Σπάρτη και παρακινεί τον Κλεομένη να διεξάγει εκστρατεία κατά της περσόφιλης κυβέρνησης του νησιού. Το αίτημα του Μαιάνδριου δεν φαινόταν παράλογο, καθώς οι Λακεδαιμόνιοι είχαν διεξάγει και στο παρελθόν-ανεπιτυχή- εκστρατεία κατά του Πολυκράτη. Όμως ο Κλεομένης κρίνοντας συνετά πως μια άκαιρη επέμβαση στην Σάμο θα έφερνε την περσική αντίδραση έπεισε τους Εφόρους, τους φορείς της εκτελεστικής εξουσία στην Λακεδαίμονα, να απελάσουν τον Μαιάνδριο.

Περίπου την ίδια εποχή ο Κλεομένης δέχεται πρεσβεία των Σκυθών του Δούναβη, που εκείνη την περίοδο αντιμετώπιζαν εισβολή του Δαρείου Α’. Οι Σκύθες πρέσβεις πρότειναν στον Κλεομένη να συνεργαστούν: ο στρατός τους και ο σπαρτιατικός να εισβάλλουν ταυτόχρονα στην Περσία, εκείνοι από τον ποταμό Φάσι στον Καύκασο και οι Σπαρτιάτες από την Έφεσο. Στη συνέχεια να συναντηθούν και να προελάσουν ενωμένοι στα ενδότερα της Περσίας. Η συμμαχία αυτή εν τέλει δεν είχε κάποιο πρακτικό αποτέλεσμα, καθώς ο Δαρείος Α’ αποχώρησε τελικά από την Σκυθία, αφήνοντας ισχυρή φρουρά στην Θράκη και στον Ελλήσποντο. Η επίσκεψη των Σκυθών δείχνει ότι ο Κλεομένης και η Σπάρτη εκείνη την εποχή είχαν αρκετό κύρος διεθνώς και ότι η σπαρτιατική ηγεσία ήταν πλήρως ενήμερη του περσικού κινδύνου και της απειλής που αυτός συνιστούσε για την Ελλάδα, αφού ήταν πια ολοφάνερο ότι ελάχιστοι αντιστέκονταν στα επεκτατικά σχέδια της Περσίας.

Την ίδια εποχή τα πράγματα στην Αθήνα ήταν αρκετά περίπλοκα. Κυριαρχούσε η τυραννίδα, με εκπρόσωπό της τον Πεισιστρατίδη Ιππία, που είχε καλές σχέσεις με το Άργος, τον μεγάλο εχθρό της Σπάρτης, ο οποίος παράλληλα ήταν πολιτικά απομονωμένος και άρα επίφοβος να μηδίσει. Οι σχέσεις με τη Σπάρτη ήταν επιφανειακά αδιατάρακτες αλλά οι Πεισιστρατίδες την θεωρούσαν απειλή. Το 513 π.Χ ένας συνασπισμός αντιφρονούντων Αθηναίων με προεξάρχουσα την ισχυρή οικογένεια των Αλκμεωνιδών επιχείρησε να ανατρέψει ανεπιτυχώς την τυραννίδα. Φοβούμενος τυχόν μηδισμό του τυράννου Ιππία, με ό,τι σήμαινε αυτό για την ισορροπία δυνάμεων στο Αγαίο, και θέλοντας ίσως να εκμεταλλευτεί την αναταραχή μετά τον αθηναϊκό εμφύλιο του 513 π.Χ για να επιβάλλει ένα φιλικό προς τον ίδιο ολιγαρχικό καθεστώς, ο Κλεομένης κάνοντας χρήση Δελφικών Χρησμών που παρακινούσαν τους Σπαρτιάτες να απελευθερώσουν την Αθήνα (το μαντείο των Δελφών είχε άριστες σχέσεις με τους Αλκμεωνίδες που υπήρξαν σημαντικότατοι χορηγοί του…) αποφάσισε να επέμβει στην Αθήνα στρατιωτικά.

Δύναμη που στάλθηκε αρχικά υπό τον πολέμαρχο Αγχίμολο ηττήθηκε από τους Θεσσαλούς μισθοφόρους ιππείς του Ιππία μετά από προδοσία του στρατηγικού της σχεδίου. Τότε ο Κλεομένης αποφάσισε να εκστρατεύσει ο ίδιος εναντίον της Αθήνας. Οι δυνάμεις του όντως γρήγορα απομόνωσαν τον Ιππία στην Ακρόπολη των Αθηνών και με τέχνασμα ανέτρεψε τον τύραννο, ο οποίος κατέφυγε στον αδελφό του Ηγησίστρατο, στο Σίγειο, που ήταν πλέον υποτελής των Περσών. Παρότι με την ανατροπή της τυραννίδας θα επαναφέρονταν οι Αλκμεωνίδες από την εξορία, ο Κλεομένης υπολόγιζε κυρίως στον Ισαγόρα, έναν εκπρόσωπο των ολιγαρχικών και όχι σε εκείνους. Ο Ισαγόρας ήταν ένας ισορροπιστής ολιγαρχικός με αρκετή επιρροή, ο οποίος επί Πεισιστρατιδών δεν είχε έρθει σε ανοιχτή σύγκρουση μαζί τους.

Πράγματι, σύντομα στην Αθήνα κυριάρχησε το κόμμα των ολιγαρχικών και αριστοκρατικών υπό τον Ισαγόρα. Ο Κλεισθένης των Αλκμεωνιδών, όμως, επιδεικνύοντας εξαιρετική πολιτική ευελιξία μεταμορφώθηκε σε ηγέτη του απλού λαού, του δήμου, και εισηγήθηκε ως απλός βουλευτής σημαντικότατες αλλαγές στον εκλογικό και διοικητικό σύστημα της Αθήνας. Ο Ισαγόρας δεν μπόρεσε να εμποδίσει την υπερψήφισή τους από το δήμο και ζήτησε τη βοήθεια των Σπαρτιατών γιατί οι μεταρρυθμίσεις άλλαζαν τις πολιτικές ισορροπίες σε βάρος των παραδοσιακών ισχυρών οικογενειών της πόλης. Ο Κλεομένης του την παρείχε, γιατί στόχος του ήταν στην Αθήνα να εδραιωθεί φιλολακωνικό ή έστω ολιγαρχικό καθεστώς.

Ο Σπαρτιάτης βασιλιάς το 508 π.Χ. απαίτησε οι Αθηναίοι να εξορίσουν τους «μιαρούς» Αλκμεωνίδες επικαλούμενος το αρχαίο Κυλώνειο Άγος(1) και την δωροδοκία της οικογένειας αυτής προς το Μαντείο των Δελφών για να τον παρασύρει να τους αποκαταστήσει στην Αθήνα. Οι Αλκμεωνίδες ξαναπήραν το δρόμο της εξορίας, αλλά ο Ισαγόρας και πάλι δεν μπόρεσε να ελέγξει την πολιτική κατάσταση και ζήτησε την στρατιωτική επέμβαση της Σπάρτης. Ο Κλεομένης εμφανίστηκε στην Αθήνα με μικρή στρατιωτική δύναμη και εξόρισε πάνω από 70 αθηναϊκές οικογένειες που του υπέδειξε ο Ισαγόρας. Όταν όμως πήγε να διαλύσει τη Βουλή των 500 και να την ξανακάνει των 300, ορίζοντας μάλιστα αυτοί οι τριακόσιοι να είναι οπαδοί του Ισαγόρα, ο δήμος αντέδρασε σθεναρά και ο Ισαγόρας με τον Κλεομένη βρέθηκαν πολιορκημένοι στην Ακρόπολη. Ο Κλεομένης αναγκάστηκε να αποχωρήσει για τη Σπάρτη εγκαταλείποντας τους ολιγαρχικούς στην τύχη τους και οι Αθηναίοι προχώρησαν σε μαζικές δίκες ολιγαρχικών και καταδίκες σε θάνατο, ενώ ο Ισαγόρας κατάφερε να διαφύγει. Με την εξουδετέρωση των αντιπάλων τους, οι Αλκμεωνίδες επανήλθαν και ο Κλεισθένης ήταν τώρα αρκετά γερά εδραιωμένος. Εντούτοις ένιωθε την απειλή της Σπάρτης και των συμμάχων της, οπότε αναζήτησε την στήριξη των Περσών.

Ο Κλεομένης στο μεταξύ έφερε βαρέως την ταπείνωσή του αφού είχε εκδιωχθεί από την Αθήνα. Προσπάθησε να εκστρατεύσει με τους συμμάχους του εναντίον των Αθηνών για να επαναφέρει τον Ισαγόρα, αυτή τη φορά ως τύραννο. Ενώ ήδη ο πελοποννησιακός στρατός βρισκόταν στην Ελευσίνα όμως, οι Κορίνθιοι θεωρώντας ίσως πως μια υπέρμετρη ισχυροποίηση της Σπάρτης δεν ήταν προς το συμφέρον τους και ερχόμενοι σε συνεννόηση με τον άλλο Σπαρτιάτη βασιλιά, τον Δημάρατο, ο οποίος αντιπολιτευόταν σφόδρα τον Κλεομένη, προφασιζόμενοι πως εξαπατήθηκαν ως προς τον σκοπό της εκστρατείας έκαναν κυριολεκτικά μεταβολή αφήνοντας μόνο τον Κλεομένη, ο οποίος αναγκάστηκε να γυρίσει κι αυτός ταπεινωμένος πίσω στη Σπάρτη. Ο Κλεισθένης αφέθηκε έτσι απερίσπαστος να εφαρμόσει το πολιτικό του πρόγραμμα. Η αθηναϊκή δημοκρατία είχε μόλις γεννηθεί και επιβιώσει της πρώτης μεγάλης δοκιμασίας της.

Οι λόγοι που ο Δημάρατος αντιπολιτευόταν με τόσο πάθος τον Κλεομένη, είναι άγνωστοι. Πάντως σίγουρα ήταν ασύνηθες ο ένας εκ των δύο βασιλέων να παίρνει το μισό στρατό και να φεύγει εν μέσω εκστρατείας. Από τότε μάλιστα ψηφίστηκε νόμος οι δύο βασιλείς να μην εκστρατεύουν ποτέ μαζί, και ο ένας να μένει πίσω στη Σπάρτη, τόσο για να μη μείνει ακέφαλη η πόλη σε περίπτωση θανάτου του ενός, όσο και για να μην προκύπτουν διχογνωμίες σε κρίσιμες στιγμές μάχης. Πέρα από την πιθανή αμοιβαία προσωπική αντιπάθεια που μπορεί να υπήρχε, ο Δημάρατος ενδεχομένως να ήταν ο εκφραστής μιας μερίδας του πολιτικού κατεστημένου της Σπάρτης, που ένοιωθε να επισκιάζεται και να απειλείται από έναν φιλόδοξο και δυναμικό βασιλιά όπως ο Κλεομένης. Το σπαρτιατικό πολίτευμα ήταν κάθε άλλο παρά απόλυτη βασιλεία, με τους βασιλείς απλά να αποτελούν τους πρώτους πολίτες της πόλης και να υπόκεινται, όπως όλοι, στην εκτελεστική εξουσία των πέντε εφόρων και ο Κλεομένης ίσως να επιδίωκε την ανατροπή αυτής της πραγματικότητας.

Ο Κλεομένης επανήλθε επί του θέματος πάντως. Συγκάλεσε νέα συνέλευση της πελοποννησιακής συμμαχίας με την πρόθεση να επιβάλει αυτή τη φορά τον Ιππία, τον οποίο κάλεσε επί τούτου να παραστεί στη συζήτηση. Ο Κλεομένης επέμεινε ότι οι Αθηναίοι ήταν επικίνδυνοι για τη Σπάρτη, επικαλέστηκε χρησμούς που βρήκε κρυμμένους στην Ακρόπολη και προέβλεπαν συγκρούσεις ανάμεσα στις δύο πόλεις, ανέφερε την κίνηση των Αλκμεωνιδών προς την Περσία και τόνισε ότι στο εξής οι Πεισιστρατίδες θα ήταν πιο φιλικοί προς τη Σπάρτη σε σύγκριση με τον Κλεισθένη και τους δημοκρατικούς. Εντούτοις οι σύμμαχοι αρνήθηκαν και πάλι με πρωτοστατούντες τους Κορίνθιους. Έτσι έληξε άδοξα τελικά η προσπάθεια του Κλεομένη να επεκτείνει την επιρροή του πέρα από τα στενά όρια της Πελοποννήσου προς την κεντρική Ελλάδα.

Η περσική απειλή στο Αιγαίο απασχόλησε ξανά τον Κλεομένη όταν εξεγέρθηκαν οι πόλεις της Ιωνίας και εμφανίστηκε το 499 π.Χ. στη Σπάρτη ως εκπρόσωπος τους για να ζητήσει ενισχύσεις ο Αρισταγόρας, τύραννος της Μιλήτου. Ο Κλεομένης αρχικά τον άκουσε με προσοχή, ίσως για να ενημερωθεί, αλλά και ίσως γιατί δεν έβλεπε απόλυτα αρνητικά την προοπτική να καταλάβει περσικές πόλεις με πλούσια λάφυρα. Θεωρώντας όμως τελικά τις προτάσεις του Αρισταγόρα ανεδαφικές, λόγω των τεραστίων αποστάσεων που θα έπρεπε να διανύσουν οι σύμμαχοι για να πλήξουν τα περσικά κέντρα εξουσίας, και έχοντας ανοικτά μέτωπα στην Πελοπόννησο και στην πολιτική σκηνή της Σπάρτης, τον αποχαιρέτησε απότομα.

Ό,τι δεν κατάφερε πάντως ο Αρισταγόρας με τον Κλεομένη, το κατάφερε με τον αθηναϊκό δήμο. Με τις σχέσεις Αθήνας-Περσών να έχουν πλέον ψυχρανθεί μετά την παροχή ασύλου από τους τελευταίους στον πρώην τύραννο Ιππία, ο Αρισταγόρας κατάφερε να παρασύρει τους Αθηναίους να εμπλακούν στην ιωνική επανάσταση, ξεκινώντας ένα ντόμινο εξελίξεων που θα οδηγούσε στα Μηδικά και στην τελική αναπάντεχη ανάδειξη της Αθήνας σε μεγάλη δύναμη μέσα από την επέκταση στον χώρο του Αιγαίου και στην ανατολική Μεσόγειο.

Λίγα χρόνια μετά, γύρω στο 494 π.Χ.,ο Κλεομένης αποφάσισε να επιτεθεί στους Αργείους αφ’ ενός για να αυξήσει το κύρος του στη Σπάρτη, αφ’ ετέρου για να εξουδετερώσει μια απειλή πολύ κοντά στα σύνορά της πόλης του. Οι Αργείοι αποτελούσαν την δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στην Πελοπόννησο και μπορούσαν να γίνουν πόλος έλξης για αποσκιρτήσεις από την Πελοποννησιακή Συμμαχία, που την εποχή εκείνη έλεγχαν κυρίως οι Σπαρτιάτες και δευτερευόντως οι Κορίνθιοι, ενώ διατηρούσαν και διπλωματικές σχέσεις με τους Πέρσες.

Ο Κλεομένης κατάφερε να μεταφέρει με πλοία το στρατό του στην παραλία του Ναυπλίου και από εκεί πήρε θέση μάχης στη Σήπεια. Εκεί, συνέτριψε με τέχνασμα τον στρατό των Αργείων, ενώ εξόντωσε τους επιζώντες βάζοντας φωτιά στο ιερό άλσος στο οποίο είχαν καταφύγει. Σύμφωνα με διάφορες πηγές σκοτώθηκαν στη μάχη και στο ιερό άλσος συνολικά 4.000 έως 7.000 Αργείοι, αλλά ειδικά ο δεύτερος αριθμός θεωρείται υπερβολή. Πάντως πράγματι σκοτώθηκαν τα 2/3 του ανδρικού πληθυσμού του Άργους, γιατί στη συνέχεια, προκειμένου να μην εξαφανιστεί η πόλη τους από το χάρτη, οι αριστοκρατικοί οίκοι της πόλης άρχισαν να παντρεύουν τις κόρες τους με περίοικους.

Για την ίδια μάχη ο Παυσανίας αναφέρει και την ιστορία με την ποιήτρια Τελέσιλλα που έπεισε τις Αργείες και τα παιδιά αλλά και τους δούλους να πάρουν όσα όπλα είχαν απομείνει και να υπερασπιστούν την πόλη τους. Ο Ηρόδοτος δεν αναφέρεται καθόλου σε αυτήν τη μάχη, σαν να μη δόθηκε ποτέ. Απεναντίας, αναφέρει την εκδοχή ότι ο Κλεομένης δεν επιτέθηκε τελικά στην πόλη του Άργους και μάλιστα οι Έφοροι τον κάλεσαν να απολογηθεί επ’ αυτού. Εντούτοις άλλες πηγές (κυρίως ο Παυσανίας) αναφέρουν ότι ο Κλεομένης απέφυγε να ισοπεδώσει το Άργος επειδή διαπίστωσε ότι το υπερασπίζονταν γυναίκες και δούλοι, οπότε αναλογίστηκε ότι θα ήταν εξίσου κακή για εκείνον οποιαδήποτε έκβαση της μάχης και έφυγε -η νίκη του θα θεωρείτο ασήμαντη και υποτιμητική, η δε τυχόν ήττα του θα ήταν διπλά εξευτελιστική. Η τελευταία εκδοχή δεν είναι παράλογη, καθώς οι ισχυρές οχυρώσεις της ακρόπολης του Άργους καθώς και η αναπάντεχη παρουσία στις επάλξεις ψυχωμένων υπερασπιστών αποφασισμένων να νικήσουν ή να πεθάνουν, σίγουρα καθιστούσε κάθε επιθετικό εγχείρημα παρακινδυνευμένο. Με αυτή τη νίκη του πάντως ο Κλεομένης στέρησε από τους Αργείους την επιρροή τους στην Τίρυνθα και στις Μυκήνες και ενίσχυσε πολύ τη θέση της Σπάρτης στην Πελοποννησιακή Συμμαχία όπως και το προσωπικό του κύρος στα πολιτικά πράγματα της πατρίδας του.

Το διάστημα 492-491 π.Χ. ο Δαρείος προωθήθηκε στην Ευρώπη ενώ παράλληλα κινήθηκε διπλωματικά. Οι πρεσβείες του έπεισαν πολλές μικρές πόλεις να μηδίσουν και πολλές ισχυρές να μπουν στον πειρασμό, αφού μεταξύ άλλων ο Δαρείος υποσχόταν πολλά προνόμια ή και πρωτεία στις πόλεις που θα τον υποστήριζαν στην υπό ίδρυση σατραπεία του –την Ελλάδα. Ανάμεσα στις πόλεις που προβληματίζονταν ήταν το Άργος και σε εκείνες που αποφάσισαν τελικά να μηδίσουν, η Αίγινα.

Οι Σπαρτιάτες και οι Αθηναίοι εκτέλεσαν τους πρέσβεις των Περσών. Στη συνέχεια όμως η Αθήνα ζήτησε από τη Σπάρτη «να συνετίσει την Αίγινα» ως πόλη που ανήκε στην Πελοποννησιακή Συμμαχία και έθεσαν ζήτημα άμυνας στο Σαρωνικό και όχι μόνον. Ο Κλεομένης, είτε επειδή διέβλεπε τον περσικό κίνδυνο, είτε επειδή η Αίγινα ήταν σχετικά απρόθυμη σύμμαχος, αλλά πιθανόν και για λόγους εσωτερικών ισορροπιών στην Πελοποννησιακή Συμμαχία (η Αίγινα ενοχλούσε την Κόρινθο και εμπορικά και στρατιωτικά), αποφάσισε να επέμβει και ζήτησε από τους Αιγινήτες να του παραδώσουν τους επικεφαλής της φιλοπερσικής μερίδας. Πάντα αντιπολιτευόμενος, ο συμβασιλέας του Δημάρατος είχε αντιρρήσεις επ’ αυτού και σε συνεννόηση με τους Αιγινήτες προέβαλε βέτο. Οι Αιγινήτες είπαν στον Κλεομένη ότι θα παρέδιδαν συμπολίτες τους μόνον αν συμφωνούσαν και οι δύο βασιλείς της Σπάρτης –είχαν ήδη στην κατοχή τους σχετική επιστολή του Δημάρατου, που διαφωνούσε με το σχέδιο του Κλεομένη.

Ο Κλεομένης, που είχε πάει στην Αίγινα για να ρυθμίσει το ζήτημα μόνος του, έφυγε για την Σπάρτη αποφασισμένος να εξουδετερώσει τον Δημάρατο με τον οποίο άλλωστε τον χώριζαν πολλά. Τον είχε εκθέσει ξανά, στο ζήτημα της εκστρατείας εναντίον των Αθηνών και τον αντιπολιτευόταν με το παραμικρό. Υποστήριξε στους Εφόρους ότι ο Δημάρατος του προξενούσε ένα σωρό προβλήματα ενώ καλά-καλά δεν ήταν ούτε καν γνήσιος γιος του βασιλιά Αρίστωνα. Για να γίνει πιο πειστικός φέρεται ότι δωροδόκησε το Μαντείο των Δελφών ώστε ο Δημάρατος να απομακρυνθεί με χρησμό δια παντός ως μη γνήσιος γιος βασιλιά. Πάντως και η ίδια η μητέρα του Δημάρατου φέρεται να μην ήταν βέβαιη για την πατρότητα του γιου της. Όπως και να έχει, ο Δημάρατος εξορίστηκε και καταδιώχθηκε από τους Σπαρτιάτες σε διάφορα μέρη της Ελλάδας –για να καταφύγει, ίσως από ανάγκη πλέον αλλά πιθανόν και από επιλογή, στην αυλή του Πέρση βασιλιά. Στη θέση του ανέλαβε συμβασιλέας ο εξάδελφός του Λεωτυχίδας, πρόσωπο με το οποίο ο Κλεομένης συμφωνούσε σε πολλά και το οποίο είχε προσωπική έχθρα με τον Δημάρατο. Με τον Λεωτυχίδα επανήλθαν μαζί στην Αίγινα και τότε πια οι Αιγινήτες παρέδωσαν αναγκαστικά όσους τους ζήτησαν –δέκα πλούσιους άνδρες από μεγάλες οικογένειες. Αυτοί παραδόθηκαν στην Αθήνα ως όμηροι, ώστε οι Αιγινήτες να μην αποτολμήσουν συνεργασία με την Περσία.

Το 490 π.Χ. όμως ο Κλεομένης Α’ βρέθηκε ξανά στο στόχαστρο. Πολιτικοί του αντίπαλοι αποκάλυψαν τη δωροδοκία της Πυθίας και στελεχών του Μαντείου των Δελφών για την γνωμοδότησή τους σχετικά με τον πατέρα του Δημάρατου που τιμωρήθηκαν. Ο Κλεομένης Α’ φοβούμενος τις αντιδράσεις των Σπαρτιατών, διέφυγε στη Θεσσαλία. Στη συνέχεια επανέκαμψε στην Πελοπόννησο και άρχισε να συγκεντρώνει στρατό Αρκάδων, αξιοποιώντας ίσως προσωπικές και πελατειακές σχέσεις με ηγέτες φατριών τους ή και προσλαμβάνοντας μισθοφόρους προκειμένου να επανέλθει στη Σπάρτη ως βασιλιάς, με σκοπό να ανατρέψει την κυβέρνηση και ίσως να επιβάλλει τυραννίδα. Οι Σπαρτιάτες για να σταματήσουν το συνασπισμό των Αρκάδων εναντίον τους, είπαν στον Κλεομένη ότι είναι πρόθυμοι να τον ξανακάνουν βασιλιά και εκείνος το πίστεψε και επέστρεψε στην πατρίδα του. Αμέσως ή πολύ σύντομα, οι Έφοροι επικαλέστηκαν την παρανοϊκή συμπεριφορά του και τον φυλάκισαν σιδηροδέσμιο με τη σύμφωνη γνώμη των τριών ετεροθαλών αδελφών του. Την άλλη μέρα βρέθηκε νεκρός και η επίσημη εκδοχή ήταν πως έφταιγε η παρανοϊκή κατάσταση του που τον οδήγησε σε αυτοκτονία και ότι είχε υποχρεώσει έναν φρουρό να του δώσει ένα στιλέτο με το οποίο και αυτοακρωτηριάστηκε. Εντούτοις η παράνοια δεν αποδείχθηκε ποτέ ενώ η σειρά των γεγονότων και οι επικρατούσες συνθήκες καταδεικνύουν την εκδοχή της δολοφονίας από τους πολιτικούς αντιπάλους του και τους εχθρούς του μέσα στην ίδια την βασιλική οικογένεια των Αγιαδών ως πιθανότερη. Τον διαδέχθηκε ο Λεωνίδας Α’, ο μετέπειτα ήρωας των Θερμοπυλών, ο οποίος και παντρεύτηκε την ανιψιά του Γοργώ, κόρη του Κλεομένη.

Παραπομπές:
1.Το Κυλώνειον άγος ήταν μια σειρά από δεινοπαθήματα και θεομηνίες που έπληξαν την αρχαία Αθήνα και που αποδόθηκαν στην οργή των θεών για τη σφαγή των οπαδών του Κύλωνα από τους Αλκμεωνίδες, κατά την αποτυχημένη απόπειρά του να επιβάλλει τυραννίδα στους Αθηναίους το 632 π.Χ.
Μοιράσου στο Google Plus
Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, κάντε κλικ εδώ
Η Freepen.gr ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα / αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω e-mail.

Για γρήγορη και άμεση ενημέρωση ακολουθείστε μας στο Twitter και στο Google+.

loading...
loading...