Το «Διακύβευμα της Σαντορίνης» και οι υδρογονάνθρακες της Κρήτης


Την προτελευταία φορά που είχα επισκεφθεί τη Σαντορίνη ήταν πριν 20 χρόνια. Τη Σαντορίνη την είχα συνδυάσει στο μυαλό μου, πέραν από τις απίστευτες ομορφιές της, με τους αμπελώνες της και το απίθανο κρασί της. Το 2017 επισκέφθηκα ξανά τη Σαντορίνη με αφορμή ένα επιστημονικό συνέδριο και έπαθα σοκ: περιοχές που θυμόμουν γεμάτες με αμπελώνες είχαν τσιμεντοποιηθεί.

Από: hania.news
Σωτήρης Καμενόπουλος

Σύμφωνα με την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου, ο γεωργικός τομέας της Σαντορίνης έχει επηρεαστεί σημαντικά αφού μεγάλες καλλιεργήσιμες εκτάσεις, ιδιαίτερα σε περιοχές τουριστικού ενδιαφέροντος, έχουν οικοπεδοποιηθεί. Η καλλιέργεια του αμπελιού, που αποτελεί τη βασική καλλιέργεια της Σαντορίνης, δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη από τον τουρισμό. Ο αμπελώνας του νησιού παρουσίασε μια σταδιακή μείωση από τις αρχές του 20ου αιώνα έως το 1997. Από τα 45.500 στρέμματα στις αρχές του 20ού αιώνα οι αμπελώνες της Σαντορίνης το 2003 μειώθηκαν στα 14.202 στρέμματα, ενώ σήμερα εκτιμώνται στα 13.000 στρέματα, [1]. Δηλαδή, από τις αρχές του 20ού αιώνα υπήρξε μείωση των καλλιεργήσιμων εκτάσεων των αμπελώνων κατά 71.4%.

Η παραπάνω φράση, με όρους Βιώσιμης Ανάπτυξης, περιγράφει ξεκάθαρα (δείτε ΕΔΩ) το «Διακύβευμα της Σαντορίνης».

Η Σαντορίνη, όπως ίσως και άλλες τουριστικές περιοχές – φιλέτα, υποφέρει από την πολυετή μονόπλευρη ανάπτυξη του τουρισμού. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό: Το «Διακύβευμα της Σαντορίνης» καταδεικνύει ίσως το γεγονός ότι ενίοτε ο τουρισμός δεν ωφελεί απαραίτητα τον αγροτικό τομέα. Το αντίθετο ίσως συμβαίνει ορισμένες φορές: ο τουρισμός βλάπτει τον αγροτικό τομέα (ενισχύοντας εμμέσως τις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων). Το «Διακύβευμα της Σαντορίνης» αντιπροσωπεύει ίσως με ξεκάθαρο τρόπο τη μη-βιώσιμη πορεία που ακολουθεί η χώρα μας εδώ και δεκαετίες καθώς πάσχει από την «Ολλανδική Ασθένεια», [2]. Το «Διακύβευμα της Σαντορίνης» επίσης απαντά στα επιχειρήματα ορισμένων οι οποίοι κινδυνολογούν μονίμως σε βάρος της αξιοποίησης των ορυκτών πόρων. Ναι, ακούστηκε κάποτε και αυτό το επιχείρημα: στην Ελλάδα δεν χρειαζόμαστε τον πρωτογενή τομέα (ορυκτούς πόρους) γιατί μια χαρά τα καταφέρνουμε μόνο με τον τουρισμό και τα αγροτικά μας προϊόντα. Ξεχνούν βέβαια αυτοί να αναφέρουν το γεγονός ότι τα περισσότερα ξενοδοχεία είναι πτωχευμένα, αρκετά από αυτά βγαίνουν σε πλειστηριασμούς πλειστηριασμούς, [3], και ότι οι μισθοί στον τουριστικό τομέα είναι από τους χαμηλότερους, [4]. Ξεχνούν επίσης να αναφέρουν το γεγονός ότι η Ελλάδα εδώ και πολλά χρόνια εισάγει αρκετά αγροτικά προϊόντα και κρέατα, [5]. Τέλος, ξεχνούν το γεγονός ότι στη Σαντορίνη, δεν υπάρχει εξορυκτική δραστηριότητα. Συνεπώς, δεν υπάρχει η ψευτοδικαιολογία ότι οι καλλιέργειες καταστρέφονται από τις εξορύξεις κλπ.

Μέσα σε όλα αυτά προέκυψε και το φαινόμενο του τουριστικού κορεσμού («overtourism»), [6], το οποίο παίρνει τη μορφή κατοχικής εισβoλής, [7]. Και όλα αυτά όπως προαναφέρθηκε για μισθούς πείνας ενώ ταυτόχρονα η Περιφέρεια Κρήτης εκτιμά με περισσή χαρά (sic) ότι η περαιτέρω τουριστική προβολή της Κρήτης στους Κινέζους θα ωφελήσει την Κρήτη, [8]. Αν η Κρήτη βιώσει την εισβολή των Κινέζων -όπως συνέβη στη Σαντορίνη- τότε αυτό ίσως έχει αρνητικά αποτελέσματα: η μαζική εισβολή τουριστών σε διάφορα μέρη του κόσμου λειτουργεί ως μπούμεραγκ ανάπτυξης. Από το 2017 είχε ήδη αρχίσει να δημιουργείται κοινωνικό πρόβλημα στην πόλη των Χανίων λόγω της έλλειψης σπιτιών προς ενοικίαση σε οικογένειες και φοιτητές. Αλλά και στη Σαντορίνη κάτι παρόμοιο είχε δημιουργηθεί όταν οι αναπληρωτές εκπαιδευτικοί αντιμετώπισαν πρόβλημα στέγασης: στο τέλος αναγκάσθηκε η Πολεμική Αεροπορία να τους υιοθετήσει, [9], δηλαδή εμμέσως πάλι πλήρωσες ΕΣΥ Έλληνα φορολογούμενε. Σε λίγα χρόνια, αν οι Κρητικοί δεν προσέξουν, ίσως βρεθούν προ εκπλήξεως και το μετανιώσουν όπως το μετάνιωσαν οι Ταϋλανδέζοι, [10], και οι κάτοικοι του Ντουμπρόβνικ, [11].

Ταυτόχρονα, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται ένα ακόμη ανησυχητικό φαινόμενο σε ορισμένες παραθαλάσσιες περιοχές της Κρήτης: αυξάνει ο αριθμός των πισίνων. Το φαινόμενο αυτό παρατηρείται και σε ορισμένα άνυδρα νησιά του Αιγαίου, [12]. Είναι πραγματικά ανεξήγητο το γεγονός να διαθέτει κανείς σπίτι δίπλα στη θάλασσα και να κατασκευάζει πισίνα η οποία χρησιμοποιεί πόσιμο νερό. Ίσως μπορεί να εξηγηθεί με όρους ψυχιατρικής καθώς ορισμένοι φαίνεται πως μετρούν την «επιτυχία» τους με το… μέγεθος της πισίνας τους. Μια μικρή πισίνα, 10 επί 15 μέτρα, που χωρά περίπου 75 κυβικά μέτρα νερό χρειάζεται για να γεμίσει 75.000 λίτρα νερό, ποσότητα που αντιστοιχεί στην κατανάλωση ενός διμελoύς νοικοκυριού για 8 μήνες, [13]. Στην Ελλάδα το 2009 υπήρχαν περισσότερες από 100 χιλιάδες πισίνες, [14] ενώ «πρωταθλήτριες» θεωρούνται η Κρήτη και η Χαλκιδική… Ας θυμούνται ορισμένοι αλαζόνες όταν κάνουν μπάνιο στη ματαιοδοξία τους ότι δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη δεν έχουν πρόσβαση σε πόσιμο νερό στο σπίτι τους, [15]. Κάποια στιγμή λοιπόν ίσως πρέπει να αλλάξει η πολιτική της Ελλάδας και να μπουν επιτέλους κανόνες (και πλαφόν ίσως;) στην κατασκευή πισίνων, ειδικά στις νησιωτικές – παραθαλάσσιες – άνυδρες περιοχές. Θα τολμήσουν ορισμένοι να προστατεύσουν το περιβάλλον από την επικίνδυνη αλαζονεία των πισίνων (sic) ή ενδιαφέρoνται μόνον να μπλοκάρουν την αξιοποίηση των ορυκτών πόρων για δήθεν περιβαλλοντικούς λόγους; Για να δούμε αν πράγματι την μπουρζουαζία της πισίνας πολλοί την εμίσησαν αλλά αρκετοί κολύμπησαν μέσα σε δαύτην.

Μία εκτίμηση κινδύνου για τα επόμενα 10 χρόνια όσον αφορά τον τουρισμό στην Κρήτη: εάν η Περιφέρεια Κρήτης δεν προβεί από τώρα (έτος 2018) σε κατάρτιση σχεδίου όσον αφορά τις πιθανές επιπτώσεις της αύξησης του τουρισμού στο νησί (Ανάλυση Τρωτότητας – Vulnerability Analysis) και εάν συνεχισθεί η αύξηση των αφίξεων τουριστών με τους σημερινούς τρελούς ρυθμούς, [16], τότε σε 10 χρόνια (έτος 2028) η ζωή στην Κρήτη θα είναι ανυπόφορη: υπερπληθυσμός, έλλειψη νερού, αύξηση σκουπιδιών, αύξηση εγκληματικότητας, μόλυνση θάλασσας, εξαφάνιση εναπομείναντων δασών λόγω καταπατήσεων κ.λπ. (Μήνυμα προς τον/την αναγνώστη/στρια του 2028: όλες οι σημερινές επιπτώσεις στο νησί σου οφείλονται στις λανθασμένες πρακτικές της Περιφέρειας Κρήτης του 2018).

Ο τουρισμός λοιπόν, όπως κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα άλλωστε, αποτελεί ευχή αλλά ορισμένες φορές μετατρέπεται και σε κατάρα: έχει και ο τουρισμός τη σκοτεινή του πλευρά, [17].

Εξηγούμαι για να μην παρεξηγούμαι: τα παραπάνω δεν σημαίνουν ότι πρέπει να φύγουμε από το ένα άκρο και να πάμε στο άλλο άκρο. Δεν σημαίνει δηλαδή ότι πρέπει να παρατήσουμε ως πυλώνα ανάπτυξης τον τουρισμό και να στραφούμε αποκλειστικώς στους ορυκτούς πόρους. Αυτό θα ήταν επικίνδυνο και προσωπικά το απορρίπτω κατηγορηματικά. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε να αξιοποιούμε το τουριστικό μας προϊόν. Φυσικά και θα πρέπει να συνεχίσουμε να επενδύουμε και στον τουρισμό μας. Παν μέτρον άριστον.

Όμως, κάποια στιγμή πρέπει επιτέλους να σταματήσει η καραμέλα κάποιων ψευδο-επιχειρημάτων σε βάρος των ορυκτών πόρων. Ας τα σκεφθεί ο επίσημος φορέας των ξενοδόχων, [18], και αν θεωρεί σωστό, ας πάρει επίσημη θέση σε όλα αυτά καθώς οι κινδυνολάγνοι ορισμένες φορές χρησιμοποιούν ως επιχείρημα εναντίον της αξιοποίησης των ορυκτών πόρων το ευφυολόγημα ότι θα πληγεί δήθεν ο τουρισμός. Αν το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδας έχει αμφιβολία περί αυτών ας δει το παράδειγμα της ανεπτυγμένης τουριστικά Καλιφόρνια [19], όπου τουρισμός και θαλάσσιες πλατφόρμες εξόρυξης υδρογοναθράκων συνυπάρχουν μιά χαρά εδώ και πολλές δεκαετίες (ακόμη και έξω από τη Σάντα Μπάρμπαρα, [20], τη λεγόμενη Αμερικανική Ριβιέρα). Μάλιστα, αυτό φροντίζουν να το εκμεταλλευθούν τουριστικά οι καλιφορνέζοι μέσω της δημιουργίας προγραμμάτων παρατήρησης φαλαινών, [21]. Σύμφωνα με μελέτη της Αμερικανικής Ακαδημίας Επιστημών, [22], η μέση ετήσια παραγωγή ψαριών ανά τετραγωνικό μέτρο στον πυθμένα των θαλάσσιων πλατφόρμων εξόρυξης υδρογονανθράκων της Καλιφόρνια είναι μέχρι και 27.4 φορές μεγαλύτερη από την παραγωγή ψαριών στο φυσικό βραχώδες περιβάλλον και τους υφάλους της περιοχής μέτρησης. Ως εκ τούτου δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι χιλιάδες φάλαινες περνούν ετησίως από τις ακτές της Καλιφόρνια καθώς βρίσκουν τροφή. Έτσι, ωφελούνται και οι ψαράδες γιατί αυξάνουν οι ψαριές τους. Σε όλα αυτά έχω αναφερθεί προσφάτως σε συνέντευξή μου σε τηλεοπτικό σταθμό της Κρήτης, [23].

Ταυτόχρονα, άλλα αμερικανικά κυβερνητικά προγράμματα φροντίζουν να μετατρέψουν τις πλατφόρμες εξόρυξης υδρογονανθράκων οι οποίες σταματούν τη λειτουργία τους σε τεχνητούς υφάλους (πρόγραμμα “Rigs to Reefs”), [24]. Ειδικότερα, όσο αφορά τους πιθανούς περιβαλλοντικούς κινδύνους από την αξιοποίηση των υδρογονανθράκων πέριξ της Κρήτης δημοσιεύθηκε προσφάτως από την ΕΔΕΥ η σχετική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, [24]. Ας τα δουν όλοι με ψυχραιμία αλλά μακριά από ακραίες νοοτροπίες του παρελθόντος. Η αξιοποίηση των υδρογονανθράκων πρέπει να γίνει με γνώση και όχι με φόβους. Από την κινδυνολαγνεία κάποιοι χτίζουν πολιτικές καριέρες και περιουσίες. Δεν μπορεί να συνεχισθεί άλλο η παρούσα κατάσταση. Να πλήττεται, δηλαδή, ολόκληρος ο τομέας των ορυκτών πόρων, ενώ υπάρχουν ταυτόχρονα χιλιάδες άνεργοι οι οποίοι θα μπορούσαν να είναι εν δυνάμει μελλοντικοί εργαζόμενοι.

* Ο κ. Σωτήρης Καμενόπουλος είναι διδάκτωρ του Πολυτεχνείου Κρήτης (Σχολή Μηχανικών Ορυκτών Πόρων).

Παραπομπές

[1] HYPERLINK «https://ecoanemos.files.wordpress.com/2014/01/thira-thirassia.pdf» https://ecoanemos.files.wordpress.com/2014/01/thira-thirassia.pdf

[2] HYPERLINK «https://energypress.gr/news/i-ellada-pashei-apo-tin-katara-ton-ploytoparagogikon-pigon-kai-tin-ollandiki-astheneia» https://energypress.gr/news/i-ellada-pashei-apo-tin-katara-ton-ploytoparagogikon-pigon-kai-tin-ollandiki-astheneia

[3] HYPERLINK «http://hania.news/2018/02/20/48-%CE%BE%CE%B5%CE%BD%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CF%80%CF%89%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%87%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%AC-41-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD/» http://hania.news/2018/02/20/48-%CE%BE%CE%B5%CE%BD%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CF%87%CE%B5%CE%AF%CE%B1-%CF%80%CF%89%CE%BB%CE%BF%CF%8D%CE%BD%CF%84%CE%B1%CE%B9-%CF%83%CF%84%CE%B1-%CF%87%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%AC-41-%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD/

[4] http://hania.news/2018/06/21/%CE%BA%CF%81%CE%AE%CF%84%CE%B7-%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB%CE%AF%CE%B5%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%BC%CE%B9%CF%83%CE%B8%CE%BF%CF%8D%CF%82-%CF%80%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1/

[5] HYPERLINK «http://www.tovima.gr/2012/02/19/finance/i-ellada-den-mporei-na-threpsei-toys-ellines/» http://www.tovima.gr/2012/02/19/finance/i-ellada-den-mporei-na-threpsei-toys-ellines/

[6] HYPERLINK «https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/greece/articles/greece-overtourism-santorini/» https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/greece/articles/greece-overtourism-santorini/

[7] HYPERLINK «http://hania.news/2018/06/24/overtourism-%CE%B1%CF%85%CF%84%CF%8C-%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%B9%CF%83/» http://hania.news/2018/06/24/overtourism-%CE%B1%CF%85%CF%84%CF%8C-%CE%B4%CE%B5%CE%BD-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%B9%CF%83/

[8] HYPERLINK «https://www.efsyn.gr/arthro/tainia-gia-ti-diasosi-kinezon-apo-ti-livyi-meso-tis-kritis» https://www.efsyn.gr/arthro/tainia-gia-ti-diasosi-kinezon-apo-ti-livyi-meso-tis-kritis

[9] HYPERLINK «https://www.greekteachers.gr/?p=39788» https://www.greekteachers.gr/?p=39788

[10] HYPERLINK «https://www.lifo.gr/now/world/180427/i-paralia-toy-nti-kaprio-stin-tailandi-kleinei-gia-toys-toyristes-ystera-apo-dekaeties-zimias» https://www.lifo.gr/now/world/180427/i-paralia-toy-nti-kaprio-stin-tailandi-kleinei-gia-toys-toyristes-ystera-apo-dekaeties-zimias

[11] HYPERLINK «https://www.reuters.com/article/us-croatia-dubrovnik/croatias-adriatic-gem-limits-number-of-tourists-to-fight-overcrowding-idUSKBN1KP0BF» https://www.reuters.com/article/us-croatia-dubrovnik/croatias-adriatic-gem-limits-number-of-tourists-to-fight-overcrowding-idUSKBN1KP0BF

[12] HYPERLINK «http://antiparios.blogspot.com/2009/04/blog-post_25.html» http://antiparios.blogspot.com/2009/04/blog-post_25.html

[13] HYPERLINK «http://www.kathimerini.gr/328279/article/epikairothta/ellada/xwris-periorismoys-ki-ekei-opoy-leipei-to-nero» http://www.kathimerini.gr/328279/article/epikairothta/ellada/xwris-periorismoys-ki-ekei-opoy-leipei-to-nero

[14] HYPERLINK «http://www.tanea.gr/2009/04/17/greece/100-000-pisines-stin-ellada-tis-leipsydrias-2/» http://www.tanea.gr/2009/04/17/greece/100-000-pisines-stin-ellada-tis-leipsydrias-2/

[15] HYPERLINK «https://www.huffingtonpost.gr/2017/07/13/eidhseis-diethnes-sta-21-dis-oi-an8rwpoi-xwris-posimo-nero-sto-spiti_n_17473764.html» https://www.huffingtonpost.gr/2017/07/13/eidhseis-diethnes-sta-21-dis-oi-an8rwpoi-xwris-posimo-nero-sto-spiti_n_17473764.html

[16] HYPERLINK «https://money-tourism.gr/apoklistiko-afxisi-694-stis-afixis-sto-aerodromio-irakliou-ton-martio/» https://money-tourism.gr/apoklistiko-afxisi-694-stis-afixis-sto-aerodromio-irakliou-ton-martio/

[17] HYPERLINK «http://hania.news/2018/08/22/%CE%B7-%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%84%CE%B5%CE%B9%CE%BD%CE%AE-%CF%80%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%81%CE%AC-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D/» http://hania.news/2018/08/22/%CE%B7-%CF%83%CE%BA%CE%BF%CF%84%CE%B5%CE%B9%CE%BD%CE%AE-%CF%80%CE%BB%CE%B5%CF%85%CF%81%CE%AC-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CF%84%CE%BF%CF%85%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D/

[18] HYPERLINK «http://www.grhotels.gr/EN/Pages/default.aspx» http://www.grhotels.gr/EN/Pages/default.aspx

[19] HYPERLINK «https://www.neakriti.gr/article/apopseis/1515485/udrogonanthrakes-kriti-kalifornia-mesogeiou/» https://www.neakriti.gr/article/apopseis/1515485/udrogonanthrakes-kriti-kalifornia-mesogeiou/

[20] HYPERLINK «https://en.wikipedia.org/wiki/Offshore_oil_and_gas_in_California#/media/File:Santa-barbara-map.png» https://en.wikipedia.org/wiki/Offshore_oil_and_gas_in_California#/media/File:Santa-barbara-map.png

[21] HYPERLINK «https://www.visitcalifornia.com/feature/top-places-whale-watching-california» https://www.visitcalifornia.com/feature/top-places-whale-watching-california

[22] HYPERLINK «http://www.pnas.org/content/111/43/15462» http://www.pnas.org/content/111/43/15462

[23] HYPERLINK «https://www.youtube.com/watch?v=H0ged1pFsqs&t=52s» https://www.youtube.com/watch?v=H0ged1pFsqs&t=52s

[24] HYPERLINK «https://www.bsee.gov/what-we-do/environmental-focuses/rigs-to-reefs» https://www.bsee.gov/what-we-do/environmental-focuses/rigs-to-reefs

[25] https://www.greekhydrocarbons.gr/pdfs/SEA/01_SEA_06_2018.pdf
Μοιράσου στο Google Plus
Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, κάντε κλικ εδώ
Η Freepen.gr ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα / αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω e-mail.

Για γρήγορη και άμεση ενημέρωση ακολουθείστε μας στο Twitter και στο Google+.

loading...
loading...