Το παραμύθι των διοικητικών μεταρρυθμίσεων, ο Θ. Κατσανέβας και μια ιστορική αναδρομή στο ΙΚΑ


Της Λίζας Στεργίου

Πολλά λέγονται και γράφονται για διοικητικές μεταρρυθμίσεις που είναι ασφαλώς αναγκαίες για την πρόοδο της χώρας. Όμως, ακόμα και με τις πλέον επιτυχημένες μεταρρυθμίσεις για διοικητικό εκσυγχρονισμό, (εκσυγχρονισμός δημόσιας διοίκησης, κατάργηση επαγγελματικών προνομίων, μονοπωλίων, φραγών στις εισαγωγές, αλλαγές στις εργασιακές σχέσεις, ορθολογική λειτουργία του κράτους κλπ.), αν υποθέσουμε δηλ. πως η ελληνική δημόσια διοίκηση γίνει ως δια μαγείας σαν αυτήν της Σουηδίας, η χώρα μας και πάλι δεν σώζεται αν δεν λυθεί το πρόβλημα του χρέους και της ακραίας υφεσιακής πολιτικής με ένα υπερτιμημένο νόμισμα όπως είναι το ευρώ.

Αυτή την άποψη υποστηρίζει ο καθηγητής Θεόδωρος Κατσανέβας, στηριζόμενος και σε σχετικές μελέτες του ΟΟΣΑ όπως και του διαπρεπούς οικονομολόγου Dany Rodrik που αποδεικνύουν ότι, οι πλέον αποτελεσματικές διοικητικές μεταρρυθμίσεις δεν μπορεί να αποφέρουν περισσότερη ανάπτυξη από αυτήν της τάξης του 1% του ΑΕΠ ετησίως. (βλ. σχετικά Buis,R., Duval,R. (2011). Raising potential growth after the crisis : A quantitative assessment of the potential gains from structural reforms in the OECD area and beyond. OECD Economic Department. Working paper No 35), και Dany Rodrik :  Rodrik D, McMillan Μ, Sepulveda C (ed . 2017). Structural reform, basic facts and development,Washington, DC: International Research Institute for food policies 2017).

Με απλά λόγια, με δεδομένη την παραμονή μας μέσα στην ευρωζώνη, αν υποτίθεται ότι καταφέρουμε ως δια μαγείας να γίνουμε από την μια μέρα στην άλλη, κράτος τύπου Ελβετίας ή Σουηδίας και πάλι το μόνο που θα πετύχουμε είναι ετήσια ανάπτυξη της τάξης  του 1% !
Σε αντίθεση με πολλούς που θεωρητικολογούν για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων, ο κ. Θ. Κατσανέβας τις εφάρμοσε με μεγάλη επιτυχία στην πράξη κατά τη διάρκεια της θητείας του στον ΟΑΕΔ ( 1981-85) και στο ΙΚΑ (1985-87). Ενδεικτικά και επιλεκτικά μόνο επισημαίνεται ότι, στη σύντομη περίοδο που ανέλαβε το ΙΚΑ μεταξύ των ετών 1985-1987, ο νεαρός τότε Θ,Κ., ύστερα από την προηγούμενη επιτυχημένη τετραετή του θητεία ως επικεφαλής του ΟΑΕΔ, (1981-85), συντελέστηκε στην κυριολεξία διοικητική κοσμογονία. Παρέλαβε ως Διοικητής το ΙΚΑ το 1985 αποδιοργανωμένο, και με τεράστια ελλείμματα και σε δύο χρόνια, το νοικοκύρεψε και το παρέδωσε με πλεόνασμα.

Αυτό επιτεύχθηκε με αυστηρό έλεγχο, περιστολή και εξορθολογισμό των δαπανών, με μείωση του προσωπικού κατά 2.000 άτομα, με πάταξη της εισφοροδιαφυγής και συμπίεση της φαρμακευτικής δαπάνης, με καθιέρωση αντικειμενικών συντελεστών ασφαλιστικών εισφορών στην οικοδομή, με είσπραξη των παγωμένων οφειλών προς το ΙΚΑ, με επιβολή για πρώτη φορά τοκοφορίας στις καταθέσεις του Ιδρύματος στις Τράπεζες, ( η οποία μέχρι τότε ήταν μηδενική !), με αναδιάρθρωση των δανειακών του υποχρεώσεων, με επίτευξη χρηματοδότησής του από το κράτος για αλλότριες δαπάνες (συνταξιοδότηση Αιγυπτιωτών, καλλιτεχνών κλπ), με αξιοποίηση του ιδιόκτητου κτιριακού και υλικοτεχνικού εξοπλισμού, με απαίτηση είσπραξης των υποχρεώσεων του δημοσίου απέναντι στο ΙΚΑ, με μεγάλες περικοπές σε μαϊμού συντάξεις αναπηρίας, με έξωση των τρωκτικών τύπου Seamens, (υπόθεση Καψαλάκη και 17 Νοέμβρη), με χτύπημα της διαπλοκής, της διαφθοράς, της σπατάλης, της απάτης, της κακοδιαχείρησης.

Το νοικοκύρεμα αυτό, επέτρεψε τον ισοσκελισμό εσόδων-εξόδων, καθώς και τη δυνατότητα αύξησης των δίκαιων παροχών στις συντάξεις, στις συντάξεις αναπηρίας και στις προνοιακές παροχές. Την ίδια περίοδο, καταρτίστηκε σύγχρονο οργανόγραμμα και μελέτη ορθολογικής κατανομής του προσωπικού, στην οποία στηρίζεται το ΙΚΑ μέχρι σήμερα.

Η φαρμακευτική δαπάνη συμπιέστηκε κατακόρυφα- τσακίστηκε στην κυριολεξία- με την καθιέρωση της λίστας φαρμάκων, την καμπάνια ενάντια στην πολυφαρμακεία και πάνω απ’ όλα, με την εφαρμογή από τότε, το 1986, της πρωτοποριακής ηλεκτρονικής συνταγογράφησης, με την τοποθέτηση του γνωστού σε όλους υδατογραφημένου κουπονιού στις συσκευασίες των φαρμάκων, με την οποία ελέγχονταν η κατευθυνόμενη συνταγογραφία. Η πρωτοποριακή αυτή διεθνώς μέθοδος που αντιγράφηκε από πολλές χώρες, ατόνησε μετά την αποχώρηση του Θ. Κατσανέβα, με συνέπεια την κατακόρυφη αύξηση της φαρμακευτικής δαπάνης. Και πολλά χρόνια μετά εξαγγέλθηκε και πάλι πομπωδώς η ηλεκτρονική συνταγογράφηση ( ως να πρόκειται για την ανακάλυψη του τροχού), με υπέρπολλαπλάσιο κόστος.

Στην περίοδο εκείνη, το γενικότερο επίπεδο των λειτουργίας των υπηρεσιών και της όλης λειτουργίας του Ιδρύματος βελτιώθηκε κατακόρυφα Στην κυριολεξία καταργήθηκαν σχεδόν οι ουρές, με την εφαρμογή του τηλεφωνικού ραντεβού και τη δυνατότητα των συνταξιούχων να μπορούν να εισπράττουν τη σύνταξή τους εναλλακτικά από την Τράπεζα ( κρατική Τράπεζα), ή από τον Ταχυδρόμο. Οι συντάξεις δίνονταν το αργότερο σε ένα μήνα. ( ενώ σήμερα καθυστερούν μέχρι και 1-3 χρόνια), όπως και το εφ’απαξ που σήμερα δίνεται υποπολλαπλάσιο μετά από 3-4 χρόνια. Οι ιατρικές εξετάσεις στα αναβαθμισμένα και εκσυγχρονισμένα ιατρικά κέντρα του ΙΚΑ, δίνονταν το πολύ σε 1-3 μέρες. Δημιουργήθηκαν σε όλη τη χώρα πολλά νέα υποκαταστήματα, πολυϊατρεία και ιατρεία, που σε συνδυασμό με την εκπαίδευση, την ορθολογική κατανομή του προσωπικού, τις αποτελεσματικές μεθόδους διοίκησης, ανταποκρίνονταν στις απαιτήσεις εξυπηρέτησης των πολιτών.

Ο Θ. Κατσανέβας χρησιμοποίησε σύγχρονα επιστημονικά μοντέλα διοίκησης, επέλεξε άξιους συνεργάτες και διοίκησε με σύνεση, δίκαιη κρίση, αυστηρότητα και ευαισθησία. Τα στελέχη, οι υπάλληλοι, οι γιατροί, οι νοσηλευτές, κλπ., ελέγχονταν και απέδιδαν και ένιωθαν περήφανοι για αυτό, κάτι που μπορεί να το διαπιστώσει ο καθένας ρωτώντας ένα παλαιότερο στέλεχος του Ιδρύματος.

Αναβαθμίστηκαν τα Νοσοκομεία του ΙΚΑ σε βαθμό που οι ασθενείς επεδίωκαν μια θέση σ’ αυτά. Δημιουργήθηκαν κλινικές μονάδες για ειδικά θέματα όπως οφθαλμολογικά, οδοντιατρικά κλπ., σύγχρονα εργαστήρια ιατρικών εξετάσεων, κλινικές για ασθένειες όπως το aids, για το οποίο έγινε μεγάλη ενημερωτική εκστρατεία, και από την τηλεόραση, όπως και για την καθιέρωση της ασφαλιστικής συνείδησης, την καταπολέμηση της πολυφαρμακίας, κλπ. Καθιερώθηκαν συστήματα ελέγχου της σπατάλης, της κακοδιαχείρησης, της διασπάθισης δημόσιου χρήματος, των καταστρατηγήσεων, όπως η κλήρωση την τελευταία στιγμή των επιτροπών αναγνώρισης αναπηρίας. Προωθήθηκε η έρευνα και η εφαρμογή σύγχρονης τεχνολογίας. Καθιερώθηκε το 1986 πιλοτικό σύστημα ηλεκτρονικών ασφαλίστρων, καθώς και ειδική υπηρεσία καταπολέμησης της εισφοροδιαφυγής με εντυπωσιακά αποτελέσματα. Δημιουργήθηκε Σώμα Εσωτερικής Επιθεώρησης, της οποίας το πρότυπο το ζήτησε ο Μιλτιάδης. Έβερτ και έφτιαξε το Σώμα Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης.

Το ΙΚΑ απέκτησε ανθρώπινο πρόσωπο με σύγχρονους κτιριακούς και υλικοτεχνικούς εξοπλισμούς, με διαφανείς και ελεγχόμενες προμήθειες, με δημιουργία ταυτότητας, όπως αυτή με το ειδικό σήμα με την ονομασία του ΙΚΑ μέσα σε γραμμικό σπιτάκι που είναι και αυτό έμπνευση του Θ. Κατσανέβα και συνεργατών του. Αγοράστηκαν σύγχρονα ιατρικά μηχανήματα και για πρώτη φορά αξονικοί τομογράφοι με διαφανείς διαδικασίες και με επιτροπές προμηθειών, στην πλειοψηφία των οποίων συμμετείχαν εκπρόσωποι θεσμικών φορέων (Τ.Ε.Ε., Δικηγορικός Σύλλογος, κλπ). Αξιοποιήθηκε η περιουσία του Ιδρύματος, χτίστηκαν νέα και εξωραΐσθηκαν παλιά κτίρια, πολλά με ίδια μέσα. Αναβαθμίστηκε η τεχνική υπηρεσία και τα ιατρικά μηχανήματα του ΙΚΑ λειτουργούσαν κανονικά για πρώτη φορά, αποφεύγοντας έτσι τις παραπομπές σε πανάκριβες εξωτερικές ιδιωτικές εξετάσεις.

Κανείς ποτέ δεν αρνήθηκε τις διοικητικές ικανότητες, την αποτελεσματικότητα, την εργατικότητα, την ευρηματικότητα, την εντιμότητα του Θ. Κατσανέβα, ο οποίος χτύπησε αλύπητα την κακοδιαχείριση, τη σπατάλη, τη διαφθορά, απομάκρυνε τους ανάξιους, τιμώρησε παραδειγματικά τους υπόλογους διασπάθισης δημόσιου χρήματος και ήρθε σε σύγκρουση με μεγάλα συμφέροντα που τον πολέμησαν. Προάσπισε και προήγαγε τα ικανά και έντιμα στελέχη με αξιοκρατικά κριτήρια. Την απόλυτα επιτυχημένη του διαδρομή την παραδέχτηκαν δημόσια ακόμα και πολιτικοί αντίπαλοι, όπως έκανε ο Μιλτάδης Έβερτ σε τηλεοπτική συζήτηση μαζί του και όχι μόνο. Πάνω απ’ όλα τη θυμούνται οι παλαιότεροι καλοί υπάλληλοι του ΙΚΑ,αλλά και οι απλοί πολίτες. Ανάλογα θετική ήταν και η θητεία του Θ. Κατσάνεβα στον ΟΑΕΔ στην περίοδο 1981-1985.

Αυτά που έγιναν τότε, περίπου 30 χρόνια πριν, τόσα πολλά χρόνια πριν, φαντάζουν εξωπραγματικά σήμερα. Τον 21ο αιώνα, στην εποχή της πληροφορικής, το ΙΚΑ και η δημόσια διοίκηση γενικότερα έχουν ξεχαρβαλωθεί. Και αντί να πηγαίνουμε μπροστά, δυστυχώς πάμε πίσω. Πολύ-πολύ πίσω. ¨Όσο για τις μεταρρυθμίσεις, είναι καλύτερο να μην τις επικαλούνται όσοι έχουν θάψει τη χώρα μας στη χωματερή των μνημονίων Γιατί με ή χωρίς μεταρρυθμίσεις, η χώρα θα συνεχίσει την τραγική της πορεία με δική τους ευθύνη αν δεν απαλλαγεί από την ευρωκατοχή.
Μοιράσου στο Google Plus
Αν βρήκατε το άρθρο ενδιαφέρον, κάντε κλικ εδώ
Η Freepen.gr ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα / αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω e-mail.

Για γρήγορη και άμεση ενημέρωση ακολουθείστε μας στο Twitter και στο Google+.

loading...